Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

Η ζωγραφική τέχνη στη Κέρκυρα από τον 16ο αιώνα, μέρος Γ', Ηλίας Μόσχος - Παναγιώτης Δοξαράς

    Ο αγιογράφος Ηλίας ή Λέο Μόσχος(1634-87) καταγόταν από το Ρέθυμνο της Κρήτης. Φιλοτέχνησε μικρές και μεγάλες εικόνες, για εκκλησίες, για μοναστήρια καθώς και για Έλληνες ή Βενετούς ιδιώτες και άρχοντες. Ήταν άριστος συνθέτης που με χρωματισμούς διέφυγε τα στερεότυπα της βυζαντινής αγιογραφίας. Είχε τέχνη απλογραμμική, με την οποία συνέθετε πολύπλοκες παραστάσεις. Υπήρξε επίσης και άριστος ξυλόγλυπτης.

Μόσχος Ηλίας-Η κλίμακα του Ιακώβ,
1664 ή 1666


   Η τεχνική του εντάσσεται στην παράδοση των Κρητικών ζωγράφων της εποχής του, αλλά εμφάνισε και αρκετά στοιχεία διαφοροποίησης, όπως η σταθερότητα της τεχνοτροπίας του, γνώρισμα προερχόμενο από την ιταλική τέχνη του μπαρόκ. Στον Μόσχο αποδίδεται, για παράδειγμα, η δημιουργία του τύπου της Ανάστασης κατά τα δυτικά πρότυπα.
   Σημαντικό γνώρισμα της τεχνοτροπίας του Μόσκου, ήταν η απόδοση ιταλικών φιγούρων, αρμονικά ενταγμένων στο σκηνικό παραδοσιακών τοπίων, με τη συνδρομή της κρητικής τεχνικής. Η μεικτή και συμβιβαστική τέχνη που προέκυπτε από την παραπάνω σύνθεση χαρακτηριστικών αντιστοιχούσε απόλυτα στη μεικτή κοινωνία όπου ζούσε ο Μόσκος. Η αβρότητα του χρώματος, η ευγένεια του σχεδίου, καθώς και η μικρογραφική του επιτηδειότητα επιβεβαιώνει την επίδραση που δέχτηκε το έργο του από τον Γεώργιο Κλότζα.

Μέγας Αλέξανδρος, Παναγιώτης Δοξαρας


   Το 1662 γιεννιέται ο Παναγιώτης Δοξαράς ,ο Λακεδαιμόνιος. Επιδόθηκε στην εκμάθηση της ζωγραφικής τέχνης και το 1685 ζωγράφησε υπό του σπουδαίου αγιογράφου και δασκάλου του Ηλία Μόσχου. Η ζωγραφική του είναι η σημαία στη στροφή της ελληνικής ζωγραφικής από τη βυζαντινή αγιογραφία προς το δυτικό τύπο αναγεννησιακής τέχνης. Απεικονίζοντας τα πρόσωπα στο νατουράλε κατά τους λατίνους και δίνοντας αρμονία και ζωηρότητα στα χρώματα του, χαρακτηριστικό της ενετικής σχολής. Σπουδάζει ζωγραφική στην Ιταλία. Το 1720 ταξίδευει στη Βενετία και ασχολείται με τη μετάφραση του θεωρητικού έργου και βίου του Λεονάρντο Ντα Βίντσι ''Trattato della pitura''.
Ο κόμης Johann Matthias von der Schulenburg
Παναγιώτης Δοξαράς


   Στο σύγγραμμα Περί της τέχνης, εκφράζει την άποψη πως όποιος δε γνωρίζει να σχεδιάζει καλά και στο ακέραιο, δεν ξέρει ούτε να χρωματίζει, ούτε να συνθέτει, να ακολουθεί δηλαδή το νόημα της ζωγραφιάς. Το σχέδιο για εκείνον ήταν η βάση και το θεμέλιο της τέχνης, χωρίς αυτό η ζωγραφιά θα είναι απλά ένας όγκος που αδυνατεί να σαλεύει. Η εικόνα πρέπει να φαίνεται τρυφερή και απαλή. Ένας ανθρώπινος σκελετός πρέπει να σκεπάζεται από σάρκα και να ανασηκώνονται τα κρεατωμένα μέρη. Οι ίσκιοι, τα φωτίσματα, οι μεσαίες βαφές πρέπει να είναι στενά συνδεδεμένες βάση του σχεδίου για να είναι ικανό να μιμηθεί το φυσικό.
   Ένα τεράστιου βεληνεκούς έργο του ήταν η ουράνια στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνος που ανέλαβε το 1727 να ιστορήσει. Η οροφή είχε αντίστοιχο θέμα με τη θριαμβευτική σύνθεση που κοσμούσε το δούκικο παλάτι της γαληνοτάτης '' η αποθέωση της Βενετίας ''. Οι εικόνες διαιρούνταν σε δεκαεπτά διαμερίσματα, ζωγραφισμένες επί υφασμάτινου ιστού. Σε τέσσερις από αυτές, κατά τις γωνίες της ουράνιας, παρίστανται οι ευαγγελιστές, στις υπόλοιπες δεκατρείς καλλιτεχνούνταν ο βίος, η πολιτεία και τα έργα του πολιούχου του νησιού με τις τρεις κεντρικές να είναι οι μεγαλύτερες σε μέγεθος όλων. 
   Κατά παραγγελία του ιδιοκτήτη του ναού ιερέως Γεωργίου Βούλγαρη, φιλοτεχνήθηκαν δια νέου από τον Νικόλαο Ασπιώτη, ο οποίος αντέγραψε τις εικόνες του Δοξαρά, χωρίς όμως να εφίκηται του κάλλους κατά την ευτέλεια και το υπερφυσικό τους στοιχείο. Τα έργα του Δοξαρά μετά την απομάκρυνση τους από την εκκλησία διασκορπίστηκαν. Κάποια αγοράστηκαν από ευρωπαίους αρχαιοκάπηλους και ιεροκάπηλους και άλλα καταστράφηκαν εντελώς. Ο Παπαγεωργίου μας μεταφέρει, στην εκκλησία της Βλαχέρενας, στη περιοχή Κανόνι, στην οποία είχε δει κατά το 1890 δύο εικόνες σωζόμενες εξ αυτών οι οποίες όμως με το πέρασμα του χρόνου εξαφανίσθηκαν.
   Ο Δοξαράς αποκαλεί τα έργα των παλαιών ζωγράφων ξηρά, σκληρά και κοπτικά. Η τέχνη τους βρίσκεται στη παρακμή της ενώ εκείνος είναι θεμελιωτής και διοικητικό κέντρο της δυτικής τέχνης και της επτανησιακής σχολής. Πρωτοπόρος στη προσωπογραφία, κλήθηκε να ζωγραφίσει το πορτρέτο του ενετού Φραγκίσκου Γριμάνη. Ασχολήθηκε και με τη τεχνοτροπία της ακουαρέλας εκτός από την ελαιογραφία που είχε εγκαθιδρύσει στη θέση της αυγοτέμπερας, καθώς το βιβλίο για τον βίο και το έργο του Ντα Βίντσι περιέχει εκτός από λεπτομερή σκιαγραφήματα, και (aquarelle) με εξίσου μεγάλη ακρίβεια και λεπτότητα ειργασμένες.
  Αποτελεί εξαίρεση των ζωγράφων της εποχής του καθώς οι περισσότεροι εικονογράφοι δε φαίνεται να έγραφαν πραγματείες ούτε δημοσίευαν τεχνολογικά συγγράμματα. Κοντά του μαθήτευσαν οι δύο του γιοί Δημήτριος και Νικόλαος Δοξαράς.


Copyright Έλενα Παπάζη

Τα έργα του Άγγελου Γιαλλινά που δημοπρατήθηκαν το τελευταίο χρόνο σε διεθνή οίκο δημοπρασιών του εξωτερικόυ


Πανοραμική εικόνα του φρουρίου και του λιμανιού της Κέρκυρας, Άγγελος Γιαλλινάς


Από τον ανεμόμυλο ,παλαιό φρούριο Κέρκυρας, Άγγελος Γιαλλινάς


Γρανάδα, Άγγελος Γιαλλινάς

Παλαιοκαστρίτσα, Άγγελος Γιαλλινάς

Ψαρόβαρκες μπροστά από χιονισμένα βουνά, Άγγελος Γιαλλινάς








Ένα ζωγραφικό έργο που εικονίζει τον προσυλητισμό μιας νεαρής εβραίας στη Κέρκυρα το 1853

 


 Ζωγραφικό έργο που απεικονίζει τη Σάρρα, μια νέα εβραιοπούλα, μετά τη βάφτηση της, με τον μητροπολίτη Κέρκυρας Αθανάσιο Πολίτη, τον τοπικό κλήρο και ντόπιους χριστιανούς με τις τοπικές κερκυραϊκές φορεσιές. Απέναντι τους μια αναστατωμένη ομάδα ντόπιων εβραίων με τις δικές τους τοπικές φορεσιές. Χαρακτιρηστικό είναι η απεικόνιση του ουρανού ως αίθριου και γαλάζιου απο τη πλευρά των χριστιανών και σκοτεινού με μαύρα σύννεφα και κεραυνούς απο την ευραϊκή πλευρά. Αντίγραφο συλλογή Ε.Μ.Ε. Στο βάθος διακρίνετε το παλαιό φρούριο του νησιού, σε δεύτερο πλάνο, στα δεξιά, διακρίνονται ψηλές κατοικίες ο ιερός ναός του Αγίου Σπιρίδωνα με τα περίτεχνα κάγκελα στα παράθυρα και το ψηλό καμπαναρίο. Στα παράθυρα υπάρχουν πολίτες που παρακολουθούν το γεγονός. Στα αριστερά διακρίνεται η ευραϊκη συναγωγή και στην οροφή της ο αρχίραββινος, ο οποίος κρατά στο αριστερό χέρι του ένα βιβλίο, δείχνοντάς το με το δεξί του χέρι, σαν να θέλει να υποδείξει τη παραβίαση της θρησκείας του. Η νεαρή εβραία μετά το βάπτισμα μετονομάστηκε Κερκύρα το Μάιο του 1853.

 Ανάμεσα στις επαναλαμβανόμενες υποθέσεις προσυλητισμού και εντάσεις που σημάδεψαν την τοπική εβραϊκή κοινότητα τον 19ο αιώνα, στην προσπάθεια προσέλκυσης των ανθρώπων ώστε να αλλάξουν θρησκεία (στην προκειμένη περίπτωση, τη μεταστροφή και βάπτιση Εβραίων στον Χριστιανισμό), φαίνεται να υπόκειται και η ιστορία της μικρής Σάρα. Γύρω στο 1853, η Κέρκυρα βρισκόταν υπό Βρετανική Προστασία (1814–1864) και επικρατούσε έντονος κοινωνικός και θρησκευτικός αναβρασμός.

  Υπήρχε έντονη καχυποψία και τριβές με τον χριστιανικό πληθυσμό, ενώ δεν έλειπαν μεμονωμένες περιπτώσεις νεαρών Εβραίων —συχνά γυναικών— που κατέφευγαν στην Ορθόδοξη Εκκλησία για να βαπτιστούν (είτε από πεποίθηση είτε λόγω ερωτικών δεσμών και κοινωνικών πιέσεων), γεγονός που προκαλούσε μεγάλες εντάσεις ανάμεσα στην οικογένεια, τον Αρχιραββίνο και τη Μητρόπολη.

  Ο Αθανάσιος Πολίτης ήταν μια εξαιρετικά δυναμική και εμβληματική φυσιογνωμία. Το 1853 ήταν φλογερός υπερασπιστής της Ορθοδοξίας και του Ενωτικού κινήματος, ερχόμενος συχνά σε ευθεία σύγκρουση τόσο με τις βρετανικές αρχές όσο και με κάθε μορφή ξένης (προτεσταντικής ή καθολικής) επιρροής στο νησί.

 Ο Ισραήλ Μωυσής Χαζάν που είχε μόλις αναλάβει την αρχιραββινεία της Κέρκυρας (1852–1857) και προσπαθούσε να προστατεύσει τη συνοχή της κοινότητας, αλλά και να βελτιώσει τις σχέσεις της με τους χριστιανούς γείτονες και τις αρχές.


Τα πρόσωπα της ιστορικής απεικόνισης

Αθανάσιος Πολίτης,
Μητροπολίτης Κερκύρας

Ο Αθανάσιος Πολίτης γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1803. Σπούδασε στην Ιόνιο Ακαδημία. Διάκονος χειροτονήθηκε τον Απρίλιο του 1834 και Πρεσβύτερος τον Μάιο του 1837. Στις 11 Νοεμβρίου 1839 έλαβε το οφίκιο του Αρχιμανδρίτη. Υπηρέτησε ως Καθηγητής στην Ιόνιο Ακαδημία (1838-1850). Στις 17 Μαΐου 1850 χειροτονήθηκε στην Κέρκυρα Μητροπολίτης Κερκύρας (είχε εκλεγεί ήδη από το 1848). Τη χειροτονία τέλεσε ο Μητροπολίτης Κεφαλληνίας Σπυρίδων, συμπαραστατούμενος από τον Μητροπολίτη Ζακύνθου Νικόλαο και τον Επίσκοπο Κυθήρων Προκόπιο. Αγωνίστηκε με σθένος για την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Εκοιμήθη στην Κέρκυρα στις 29 Απριλίου 1870.


 Ο Ισραήλ Μωυσής Χαζάν (1808 – Οκτώβριος 1862) ήταν Σεφαραδίτης ραβίνος από τη Σμύρνη.

Ένα επιχείρημα υπέρ της
διατήρησης
 των δεύτερων ιερών ημερών.
Συγγραφέας, Ισραήλ Μωυσής
Χαζάν, 1855. 


 Το 1840 έγινε μέλος ενός ραβινικού κολεγίου. Το 1848 διορίστηκε «μεσουλάχ» (αγγελιοφόρος). Ενώ βρισκόταν στη Ρώμη, εξελέγη αρχιραβίνος. Το 1852 παραιτήθηκε από αυτό το αξίωμα για το ραβινικό αξίωμα της Κέρκυρας.

 Στη Ρώμη και στην Κέρκυρα έχαιρε μεγάλης εκτίμησης, και ο ποιητής Λούντβιχ Άουγκουστ φον Φρανκλ , που τον είδε στην Κέρκυρα (1856), μιλάει με ενθουσιασμό για την αξιοσέβαστη προσωπικότητά του. Ενώ ήταν υπέρμαχος της Ορθοδοξίας, διέθετε επαρκή ανεξαρτησία πνεύματος για να διαμαρτυρηθεί ενάντια στις δεισιδαιμονικές πρακτικές που συνήθιζαν οι Εβραίοι της Ρώμης, οι οποίοι επέμεναν να πλένουν τα πτώματα με ζεστό νερό και δεν επέτρεπαν την ύπαρξη ρολογιού στην αυλή της συναγωγής. 




Πηγές

Πανελλήνιο σχολικό δίκτυο

Jewishmuseum.gr

wikipedia

HebrewBooks.org

Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Η ζωγραφική τέχνη στη Κέρκυρα από τον 16ο αιώνα, μέρος Β', Εμμανουήλ Τζάνες - Θεόδωρος Πουλάκης

 Ο Εμμανουήλ Τζάνες ήταν λόγιος, στιχουργός, συγγραφέας ιερών ακολουθιών, ιερωμένος και ζωγράφος που γεννήθηκε στο Ρέθυμνο γύρω στο 1610. 

Τζάνες Εμμανουήλ-Θεοτόκος
 η Λαμποβίτισσα, 1684


 Το 1636 χρονολογείται το παλαιότερο σωζόμενο έργο του Εμμανουήλ Τζάνε. Πρόκειται για την άψογη, από κάθε άποψη, εικόνα του Αγίου Σπυρίδωνα, η οποία εκτίθεται στο Μουσείο Κορρέρ της Βενετίας και φέρει την υπογραφή του «Ποίημα Εμμανουήλ ιερέως του Τζάνε». Το ίδιο έτος ήταν ήδη δόκιμος ζωγράφος και είχε χειροτονηθεί ιερέας. Το 1646, μετά τη κατάληψη του Ρεθύμνου από τους Τούρκους, έφυγε από τη πατρίδα του με προορισμό το νησί της Κέρκυρας όπου παρέμεινε στο νησί για δέκα περίπου χρόνια.

Τζάνες Εμμανουήλ-
St Mark the Evangelist, 1657


   Ο Τζάνες οδήγησε τη Κέρκυρα να βρει το δικό της δρόμο, μεταξύ άλλων από τα εικονογραφικά θέματα που επιχωριάζουν και δεν τα συναντάμε στα υπόλοιπα Ιόνια, όπως ο νέος τύπος θυρών τέμπλου, οι μεγάλοι πίνακες με τέσσερις σκηνές της παλαιάς διαθήκης, τέμπλα με πληθωρικό φυτικό διάκοσμο, λίθινα και απέριττα.
  Με αξιοζήλευτη δεξιοτεχνία οικιώνει ένα ξένο καλλιτεχνικό ιδίωμα, το επτανησιακό μπαρόκ. 
Τζάνες Εμμανουήλ-
Η προσκύνηση των μάγων, 1667


 Το έργο του διακρίνεται για την καλλιγραφική ακριβολογία στην εκτέλεση και την έκδηλη αγάπη στην απόδοση των λεπτομερειών. Τυπικό γνώριμα του Τζάνε ήταν, επίσης, η σχολαστική λεπτομέρεια των αμφίων.
   Από τα μέσα του 17ου αιώνα, τα χαμηλά βημόθυρα αντικαθίστανται στα ανοίγματα των κερκυραϊκών τέμπλων με μονόφυλλες θύρες που κλείνουν τελείως τη δίοδο. Φαίνεται ότι την καινοτομία αυτή την εισήγαγε ο Εμμανουήλ Τζάνες με τις θύρες του ναού Ιάσωνος και Σωσιπάτρου.
  Ο Εμμανουήλ Τζάνες θεωρείται θεμελιωτής νέων τύπων εικόνων, αντικειμένων και αρχιτεκτονικής  του δεύτερου μισού του 17ου αιώνα.
Τζάνες Εμμανουήλ-
Ο άγιος Γοβδελαάς, 1655


 Στη Κέρκυρα έχει σωθεί το μεγαλύτερο γνωστό σύνολο ενυπόγραφων έργων του. Αρκετά από αυτά χρονολογούνται μετά την εγκατάσταση του στη Βενετία. Θεωρείται ,μαζί με τον Θεόδωρο Πουλάκη, από τους αξιολογότερους ζωγράφους της τελευταίας περιόδου της κρητικής σχολής. 

   Ο Πουλάκης επηρεάστηκε αποφασιστικά από τη δυτική τέχνη. Το έργο του διακρίνεται από τη καλλιγραφική ακριβολογία στην εκτέλεση και την έκδηλη αγάπη στην απόδοση των λεπτομερειών. 
Θεόδωρος Πουλάκης-The nativity of Christ


 Γεννημένος το 1617, καταγόμενος από τα Χανιά, έμεινε κατά διαστήματα στην Κέρκυρα, όπου και πέθανε από ελονοσία το 1962 και ετάφη στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνος.Τα περισσότερα έργα του είναι επηρεασμένα από φλαμανδικές χαλκογραφίες. 
Θεόδωρος Πουλάκης-Η ανάσυρση του
Ιωσήφ από το πηγάδι, 1677-1682


  Ιδιαίτερο κερκυραϊκό ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα που έχει αφιερώσει στην εκκλησία της Παναγίας στο λιμάνι της Κασσιώπης, όπου επόδιζαν τα καράβια που έπλεαν προς την Αδριατική όταν συναντούσαν τρικυμία. 
Θεόδωρος Πουλάκης-Η Κιβωτός του Νώε,
 δεύτερο μισό του 17ου αιώνα


 Τη Παναγία της Κασσιώπης επικαλούντο  συχνά οι ναυτικοί σε ώρα κινδύνου, όπως μαρτυρείται από διάφορες εικόνες που εξιστορούν θαυματουργή διάσωση. Ο Πουλάκης που κινδύνευσε να πνιγεί ταξιδεύοντας το 1671 από τη Κέρκυρα στη Βενετία, φιλοτέχνησε σε ανάμνηση της σωτηρίας του εικόνα της Παναγίας της Κασσωπίτρας, στο κάτω μέρος της οποίας παριστάνεται το θαύμα της αναβλέψεως εκεί ενός τυφλού το 1535.
Θεόδωρος Πουλάκης-Ανάληψη του προφήτη Ηλία
 και σκηνές του βίου, Β’ μισό 17ου αι


  Τα έργα του συνδέουν την παράδοση της Κρητικής Σχολής με σύγχρονα δυτικά ρεύματα, κάτι που επηρέασε τη μετέπειτα γενιά της τοπικής ζωγραφικής του 18ου αιώνα, τη λεγόμενη Επτανησιακή σχολή. 



Copyrihgt Έλενα Παπάζη

Η Βιβλιοθήκη του 17ου αιώνα που φυλάκιζε τους αναγνώστες της

εικόνα 1


Η Βιβλιοθήκη του Marsh, πρώην Βιβλιοθήκη του Αγίου Τάφου , που βρίσκεται στην οδό St. Patrick's Close, δίπλα στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Πατρικίου και το Παλάτι του Αγίου Τάφου στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας , είναι μια καλοδιατηρημένη βιβλιοθήκη της ύστερης Αναγέννησης και του πρώιμου Διαφωτισμού.

εικόνα 2


 Όταν άνοιξε για το κοινό το 1707, ήταν η πρώτη δημόσια βιβλιοθήκη στην Ιρλανδία. Χτίστηκε κατόπιν εντολής του Αρχιεπισκόπου Νάρκισσου Μαρς και διαθέτει μια συλλογή με πάνω από 25.000 βιβλία και 300 χειρόγραφα. Εδώ οι αναγνώστες κλειδώνονταν σε κλουβιά για να αποτραπεί η κλοπή σπάνιων τόμων. 



 Φιλοξενεί σπάνια τεκμήρια, περισσότερα από 25.000 σπάνια βιβλία (από τον 15ο έως τον 18ο αιώνα) και 300 χειρόγραφα θεολογίας, ιατρικής, επιστημών και ιστορίας, τοποθετημένα στις αυθεντικές δρύινες βιβλιοθήκες. Στις αίθουσές της μελέτησαν κορυφαίοι συγγραφείς, όπως ο Τζόναθαν Σουίφτ, ο Μπραμ Στόκερ (κατά την έρευνά του για τον Δράκουλα) και ο Τζέιμς Τζόις, του οποίου η υπογραφή σώζεται στο βιβλίο επισκεπτών του 1902.



Αυτό που ξεχωρίζει στο χώρο είναι τα «κλουβιά» ανάγνωσης Διαθέτει τρεις αυθεντικές εσοχές με συρμάτινο πλέγμα του 18ου αιώνα, όπου κλειδώνονταν οι αναγνώστες όσο μελετούσαν σπάνια βιβλία ώστε να αποτραπούν οι κλοπές. Σε ορισμένα ράφια και βιβλία διακρίνονται ακόμη τρύπες από σφαίρες πολυβόλου κατά την Εξέγερση του Πάσχα το 1916.

 Η ιδέα για τα «κλουβιά» ανάγνωσης στη Βιβλιοθήκη Marsh γεννήθηκε από την επιτακτική ανάγκη να σταματήσουν οι μαζικές κλοπές σπάνιων βιβλίων, καθώς μέχρι τη δεκαετία του 1760 είχαν κάνει φτερά περισσότεροι από 1.000 τόμοι από τη συλλογή της. Οι ψηλές, σκοτεινές δρύινες βιβλιοθήκες δημιουργούσαν τυφλά σημεία, καθιστώντας αδύνατη την ταυτόχρονη επιτήρηση όλων των επισκεπτών από τον βιβλιοθηκάριο.



 Αντί να δένουν τα βιβλία με αλυσίδες στα ράφια —όπως συνηθιζόταν στις μεσαιωνικές βιβλιοθήκες— αποφάσισαν να «ασφαλίσουν» τους ίδιους τους αναγνώστες. Κατασκεύασαν τρεις περίτεχνες εσοχές με συρμάτινο πλέγμα στη Δεύτερη Γαλαρία, όπου ο βιβλιοθηκάριος κλείδωνε μέσα τον μελετητή όσο εκείνος διάβαζε κάποιο μικρό ή σπάνιο βιβλίο, και τον ξεκλείδωνε μόνο αφού παρέδιδε το αντίτυπο.



εικόνα 1: Η Βιβλιοθήκη του Αγίου Τάφου, με το Παλάτι του Αγίου Τάφου στα δεξιά της και τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Πατρικίου στα αριστερά της, όπως απεικονίζεται στη χαρακτική του Δουβλίνου από ψηλά (1846) του SMYTH.

εικόνα 2: Narcissus Marsh, Archbishop of Armagh





πηγές

Fingal County Council

Iriscentral

Marsh'slibrary




Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Ένα ξυλόγλυπτο γιγάντιο πολεμικό πλοίο ανελκύεται το 1961 και σήμερα μετράει περίπου 400 χρόνια ζωής



 Η κατασκευή του Βάσα (Vasa) ξεκίνησε το 1626 στη Στοκχόλμη με διαταγή του Βασιλιά Γουσταύου Β΄ Αδόλφου της Σουηδίας για να αποτελέσει τη ναυαρχίδα του σουηδικού στόλου. Συνολικά στην κατασκευή του συμμετείχαν περίπου 400 άντρες και γυναίκες. Ήταν ένα δυνατό πλοίο με τρία κατάρτια που είχαν δέκα πανιά, ύψους 52 μέτρων και πλάτους 69 μέτρων, ενώ το βάρος του ήταν 1.200 τόνοι. Με τα 64 κανόνια του, το Βάσα θα ήταν ένα σημαντικό πλοίο για τον σουηδικό ναυτικό στόλο.



 Ωστόσο, παρά τη δύναμη πυρός του, η καριέρα του ήταν εξαιρετικά σύντομη. Στις 10 Αυγούστου 1628, το Βάσα απέπλευσε από το αγκυροβόλιό του κάτω από το κάστρο Tre Kronor. Είχε πάρει το όνομα Βάσα από το οικόσημο της κυβερνώσας βασιλικής δυναστείας των Βάσα. Για την επισφράγιση της επίσημης και λαμπερής εκδήλωσης καθέλκυσης του πλοίου. Ανοίχτηκαν οι καταπακτές των κανονιών, εκτοξεύτηκαν πυροβολισμοί από τα πλευρά του πλοίου ως πολεμικός χαιρετισμός.



 Αργά, το τεράστιο πλοίο άφησε το λιμάνι. Το Bάσα πήρε κλίση, ωστόσο ορθώθηκε και ξαναβρήκε την πορεία του. Μία δεύτερη ριπή ανέμου όμως ανέτρεψε το πλοίο προς τη μία του πλευρά. Το νερό εισχώρησε από τα ανοικτά πυροβολεία. Άρχισε να πλημμυρίζει το εσωτερικό του μπαίνοντας από τις καταπακτές των κανονιών και το υπερμεγεθές πλοίο βυθίστηκε. Από τα 150 άτομα του πληρώματος, τουλάχιστον 30 σκοτώθηκαν, έχοντας διανύσει μόνο 1300 μέτρα από τον απόπλου.

 Τον 17ο αιώνα, οι κατασκευαστές του πλοίου δεν μπόρεσαν να υπολογίσουν στη θεωρία τη σταθερότητα ενός τέτοιου όγκου  κατασκευής—απλώς κατασκεύαζαν πλοία σύμφωνα με τις προηγούμενες εμπειρίες τους. Η υλοποίηση τεχνικών καινοτομιών —στην περίπτωση του Βάσα, βαρύ πυροβολικό σε δυο καταστρώματα οπλισμού— απαιτούσε δοκιμή και λάθη. Το Βάσα ήταν πολύ βαρύ επάνω από το σημείο της στάθμης της θάλασσας και δεν μπορούσε να ισορροπήσει ξανά καθώς έγερνε στα πλάγια από τον αέρα.



Πέρασαν 333 χρόνια μέχρι που το Βάσα είδε και πάλι το φως της ημέρας. Ο Anders Franzén γοητευόταν από τα ναυάγια στο αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης. Με οδηγό πληροφορίες που υπήρχαν σε έγγραφα του 17ου αιώνα, ο Franzén περνούσε τα καλοκαίρια του 1954-1956 αναζητώντας το Βάσα χρησιμοποιώντας άγκιστρα, σέρνοντάς τα κατά μήκος του βυθού από ένα καΐκι. Στις 25 Αυγούστου, όταν αυτός και ο δύτης Per Edvin Fälting έψαχναν για το πλοίο στα ανοιχτά του Beckholmen, το άγκιστρο γραπώθηκε σε ένα μεγάλο αντικείμενο φτιαγμένο από δρυ. Το πλοίο είχε βρεθεί.

 Οι εργασίες ανέλκυσης άρχισαν το φθινόπωρο του 1957, όταν δύτες έσκαψαν τούνελ κάτω από το πλοίο ώστε να περάσουν συρματόσχοινα μέσα από αυτά. Στις 24 Απριλίου 1961, το πλοίο αναδύθηκε στην επιφάνεια του νερού και ανελκύθηκε μαζί με 14.000 διάσπαρτα κομμάτια ξύλου. Το πλοίο και όλα τα κομμάτια του διατηρήθηκαν ξεχωριστά και στη συνέχεια τα κομμάτια αυτά τοποθετήθηκαν στο πλοίο με μια διαδικασία που θύμιζε ένα τεράστιο παζλ.





Πηγές

Vasa museet

Britannica encyclopedia

tiqets.com

Η ζωγραφική τέχνη στη Κέρκυρα από τον 16ο αιώνα, μέρος Α', Μιχαήλ Δαμασκηνός - Γεώργιος Κλοντζάς

  Ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, γεννηθής το 1535, ήταν εγκατεστημένος στον βενετοκρατούμενο Χάνδακα και διδάχτηκε την τέχνη της ζωγραφικής στην Σχολή της Αγίας Αικατερίνης των Σιναΐτων. Ο κύριος φορέας της ζωγραφικής του ήταν η ξύλινη φορητή εικόνα με την τεχνοτροπία της αυγοτέμπερας.

Μονή της Αγίας Αικατερίνης κάτω από το Όρος Σινά,
 1849, έγχρωμη λιθογραφία

  Εργάστηκε χρόνια στη Βενετία αναλαμβάνοντας την εκτέλεση ζωγραφικών εργασιών για τη διακόσμηση της ορθόδοξης ελληνικής εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου της Βενετίας.

  Κατά τη παραμονή του στην Βενετία, ο Δαμασκηνός, συγκέντρωνε σχέδια Ιταλών συναδέλφων του που θαύμαζε, με σκοπό να διεισδύει στα στοιχεία μελετώντας τα και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιεί και ο ίδιος στην τέχνη του. 

Αυτοπροσωπογραφία του Μιχαήλ Δαμασκηνού
 μέσα σε πίνακα του


   Ακολουθούσε συχνά πρότυπα του 15ου αιώνα διακοσμημένα με δευτερεύοντα ιταλικά στοιχεία, αφομοιώνοντας τα στο παραδοσιακό σύνολο. Στη Κέρκυρα βρίσκεται το μεγαλύτερο γνωστό σύνολο υπογεγραμμένων και ανυπόγραφων έργων του Μιχαήλ Δαμασκηνού.

Αποτέλεσε πρότυπο για τους μεταγενέστερους ζωγράφους καθώς κατόρθωσε να μπολιάσει τη βυζαντινή ορθόδοξη πολιτιστική παράδοση της Κρήτης με αναγεννησιακές επιδράσεις του κυρίαρχου βενετικού στοιχείου.

  Στη Κέρκυρα βρίσκονται έργα του Δαμασκηνού που απεικονίζουν τη προσωπογραφία του. Στο μουσείο της Αντιβουνιώτισσας στην εικόνα Άγιος Σέργιος, Βάκχος και Ιουστίνα και στον Ιερό Ναό της Θεοτόκου Σπηλαιώτισσας στην εικόνα του Αγίου Γεωργίου με σκηνές του βίου του. Στο έργο του Η Προσκύνηση των Μάγων, που βρίσκεται στη Μονή Αικατερίνης του Όρους Σινά, η προσωπογραφία του έχει το βλέμμα στραμμένο στον θεατή και όχι στην ενεργό σκηνή που εκτυλίσσεται στο ζωγραφικό έργο, καθώς έκαναν οι σπουδαίοι ζωγράφοι της εποχής του εκτός ελληνικού χώρου.

Οι εικόνες του μεταφέρουν τη πλούσια βυζαντινή βαρύτητα στον αναγεννησιακό ρεαλισμό. Έφερε έντονη τη σφραγίδα του μανιερισμού. Ανανέωσε τα εκφραστικά μέσα της κρητικής σχολής.

Από το αντίγραφο του Βοδλείου
 των Χρησμών του Κλόντζα


  Την ίδια περίοδο ήκμασε και ο Γεώργιος Κλοντζάς. Ήταν λόγιος, βιβλιογράφος και ζωγράφος εικόνων και μικρογραφιών της Κρήτης καταγόμενος από αστική οικογένεια που είχε το πατρωνύμο Χριστιανόπουλος. Ο Ζωγράφος πρέπει να γεννήθηκε τη δεκαετία του 1530 στον Χάνδακα. Έγραφε ελληνικούς κώδικες και εξετέλεσε υδατογραφίες από τις οποίες μια σώζεται στη συλλογή του Βατικανού.

  Είχε ιδιαίτερη επίδοση στη ζωγραφική τρίπτυχων και δημιούργησε νέους τύπους που μιμήθηκαν οι αγιογράφοι του 17ου αιώνα, ανάμεσα τους μια παραλλαγή της δευτέρας παρουσίας με πολλά στοιχεία από τη περίφημη σύνθεση του Μιχαήλ Άγγελου. Ο Κλοντζάς μαρτυρείται στη Κέρκυρα από το 1562 έως το 1608, ακολουθεί ανεξάρτητο δρόμο και δημιουργεί πολυπρόσωπες συνθέσεις σε μικρή κλίμακα με πολλά δευτερεύοντα επεισόδια. Κλιμακώνεται από τον πιο ακαδημαϊκό κρητικό έως τον πλησιέστερο προς τον Ιταλικό μανιερισμό. Εμπλουτίζει τις παραδοσιακές εμβληματικές εικόνες, με καινούργιες συνθέσεις ιστορικού χαρακτήρα.

   Η καλύτερη του δημιουργία είναι η Δευτέρα Παρουσία. Η επική αυτή σύνθεση χαρακτηρίζεται από αυστηρή συμμετρία και δομή, άψογη σχεδίαση και πλούσια χρωματολογία. Παρόμοιος τύπος εικόνας του υπάρχει και στο νησί της Κέρκυρας. Η πληθωρική και σφιχτή σύνθεση ξεχειλίζει από φαντασία. Στοιχεία από τη βυζαντινή παράδοση συνδυάζονται και δένουν με επιτυχία με δάνεια από τη σύγχρονη δυτική τέχνη. Είναι πιθανότατα πρώιμο έργο του ζωγράφου και μπορεί να χρονολογηθεί γύρω στο 1600.

  Επηρέασε τους σύγχρονους του αλλά και ζωγράφους της επόμενης γενιάς όπως ο Θεόδωρος Πουλάκης και ο Ηλίας Μόσχος. Οι πλούσιες αποχρώσεις των χρωμάτων στις εικόνες του, η συμφιλίωση, με έναν πολύ ευγενικό τρόπο, της βυζαντινής τέχνης με τον ιταλικό μανιερισμό έκαναν τον Γεώργιο Κλοντζά έναν καινοτόμο ζωγράφο της εποχής του και άξιο ακολουθίας της τέχνης του, έδειξε νέους τρόπους δημιουργίας μη θίγοντας την αύρα της βυζαντινής εποχής.




Copyright Έλενα Παπάζη

Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026

Ποιου ζωγράφου τα έργα θαύμαζε και αντέγραφε περισσοτερο ο Vincent Van Gogh;

Η Σιέστα Vincent van Gogh


 Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ αντέγραψε έργα πολλών ζωγράφων, όμως τον μεγαλύτερο θαυμασμό τον έτρεφε για τον Ζαν-Φρανσουά Μιγέ (Jean-François Millet), τα έργα του οποίου αντέγραψε περισσότερο από οποιουδήποτε άλλου.

Σιέστα, Ζαν Φρανσουά Μιγέ


 Ο Μιγέ ήταν Γάλλος ζωγράφος και χαράκτης, ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα και ιδρυτής της Σχολής της Μπαρμπιζόν. Υπήρξε κυρίως ο ζωγράφος των χωρικών. 

First steps, Vincent van Gogh

 Γεννήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1814 στο Γκρεβίλ της Νορμανδίας στη Γαλλία. Ήταν γόνος αγροτικής οικογενείας, έτσι ο Μιγέ επιδόθηκε από μικρός στις αγροτικές ασχολίες, αλλά σε ηλικία 19 ετών αποφάσισε να γίνει ζωγράφος. Άρχισε σπουδές στο Σερμπούρ που τις συνέχισε στο Παρίσι την περίοδο 1837–1839, στο εργαστήρι του Πωλ Ντελαρός, του πιο γνωστού και αξιοζήλευτου στην εποχή του ζωγράφου ιστορικών θεμάτων. 

First steps, Ζαν Φρανσουά Μιγέ


 Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο άσυλο του Σεν-Ρεμί (1889–1890), ο βαν Γκογκ δεν είχε μοντέλα και έτσι μετέφρασε στη δική του εκφραστική τεχνοτροπία ασπρόμαυρες αναπαραγωγές και χαρακτικά διάσημων καλλιτεχνών.

Ο Σπορέας, Vincent van Gogh


 Ο Βίνσεντ βαν Γκογκ δημιούργησε 21 ελαιογραφίες βασισμένες σε έργα του Ζαν-Φρανσουά Μιγέ, κυρίως τον χειμώνα του 1889–1890, όπως Ο Σπορέας, Ο Θεριστής και Τα Πρώτα Βήματα.


Ο Σπορέας, Ζαν Φρανσουά Μιγέ


 Για τον Βαν Γκογκ δεν επρόκειτο για απλή αντιγραφή, αλλά για μια «μετάφραση» των ασπρόμαυρων χαρακτικών και σχεδίων του Μιγέ στη γλώσσα των έντονων χρωμάτων και των προσωπικών του πινελιών.


Ο ζωγράφος του ρεαλισμού ήταν από τους πρώτους που επηρέασαν τον Βαν Γκογκ ο οποίος, όταν ήταν 22 ετών και ζούσε στο Παρίσι, είδε μια έκθεση με έργα του Μιγέ και εντυπωσιάστηκε.

Οι σταχτομαζώχτρες, Ζαν Φρανσουά Μιγέ


Έξι χρόνια αργότερα, καθώς έκανε εξάσκηση στη σχεδίαση ανθρώπινων μορφών, ο Βαν Γκογκ αντέγραφε έργα του Μιγέ και τον αποκαλούσε «πατέρα, σύμβουλο και μέντορα για κάθε νέο καλλιτέχνη», όπως έγραφε στον Τεό το 1885. 

Jean-Francois Millet by Nadar

Ο Μιγέ, που ήταν αναγνωρισμένος ζωγράφος, με κάποιο τρόπο είχε παραμεριστεί από την καλλιτεχνική ελίτ της εποχής εξαιτίας των θεμάτων του, καθώς απεικόνιζε αγρότες και εργάτες, αποτίνοντας φόρο τιμής στην αγροτική και χειρωνακτική εργασία. Ο Βαν Γκογκ ένιωθε να συνδέεται με αυτήν τη στάση, με τη συμπόνια και τον σεβασμό του καλλιτέχνη για τους απλούς ανθρώπους και τη δουλειά τους.







Πηγές

Van Gogh studio

Think art

wikipedia

metmuseum