Η ανακάλυψη ενός δαχτυλιδιού μας γυρίζει εκατοντάδες χρόνια πίσω στον φάρο της Αλεξάνδρειας

  Wikimedia Commons

 Στην αρχαιότητα, οι ταξιδιώτες που ταξίδευαν στην Αίγυπτο μέσω της Μεσογείου Θάλασσας συχνά αντιμετώπιζαν επικίνδυνες συνθήκες .

Όπως έγραψε ο Έλληνας ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης τον πρώτο αιώνα π.Χ., μια αμμώδης όχθη εκτεινόταν κατά μήκος μεγάλου μέρους της βόρειας ακτής του βασιλείου, «μη διακριτή σε όποιον πλησιάζει χωρίς προηγούμενη εμπειρία από αυτά τα νερά». Οι ναυτικοί που «στην άγνοιά τους στρέφονται με χαρά προς την ακτή υφίστανται απροσδόκητο ναυάγιο όταν τα πλοία τους προσαράζουν ξαφνικά», πρόσθεσε ο Διόδωρος, «και πού και πού, οι ναυτικοί που δεν μπορούν να δουν τη στεριά εγκαίρως επειδή η χώρα βρίσκεται τόσο χαμηλά, ρίχνονται στην ακτή πριν το καταλάβουν». Το μόνο «ασφαλές λιμάνι» που βρισκόταν σε αυτό το τμήμα της ακτογραμμής, κατέληξε ο ιστορικός, ήταν ο Φάρος, το νησί που στέγαζε τον Φάρο της Αλεξάνδρειας .

Με ύψος περίπου 90 έως 120 μέτρα , ο φάρος ήταν επίσης γνωστός ως Φάρος, από τη γη όπου βρισκόταν. Κατά τη στιγμή της δημιουργίας του, τον τρίτο αιώνα π.Χ., ήταν ένα από τα ψηλότερα ανθρωπογενή κτίσματα στον κόσμο , δεύτερο μόνο μετά τις Πυραμίδες της Γκίζας . Ο φάρος κυριάρχησε στο τοπίο για περισσότερο από μια χιλιετία, μέχρι τον 14ο αιώνα μ.Χ., όταν κατέρρευσε στη θάλασσα μετά από μια σειρά σεισμών .

Περίπου 700 χρόνια αργότερα, λίγα ίχνη του φάρου έχουν απομείνει. Ωστόσο, οι ανασκαφές στο γειτονικό νησί Αντίροδο , την τοποθεσία ενός αρχαίου παλατιού που φιλοξένησε ανθρώπους όπως ο Μάρκος Αντώνιος και η Κλεοπάτρα , αποκάλυψαν ένα σπάνιο τεχνούργημα που συνδέεται με αυτό το χαμένο θαύμα: ένα χάλκινο δαχτυλίδι σφραγίδας που απεικονίζει τον Φάρο.

Το δαχτυλίδι είναι «το πρώτο του είδους του που είναι γνωστό ότι υπάρχει», σημειώνει σε ανακοίνωσή του το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας (IEASM). Το σχέδιό του μοιάζει με απεικονίσεις του φάρου σε αιγυπτιακά νομίσματα του δεύτερου αιώνα μ.Χ. Όπως γράφει η αρχαιολόγος Ιζαμπέλ Χέρι για το Κέντρο Αλεξανδρινών Σπουδών , τα αρχαία νομίσματα προσφέρουν «την πιο σημαντική τεκμηριωμένη απόδειξη» της εμφάνισης του Φάρου, υποδηλώνοντας ότι είχε τρία επίπεδα, συμπεριλαμβανομένης μιας τετράγωνης βάσης, ενός οκταγωνικού μεσαίου τμήματος και μιας κυκλικής κορυφής. (Οι αρχαίοι συγγραφείς άφησαν πίσω τους περιγραφές του φάρου, αλλά αυτές οι αφηγήσεις είναι συχνά αντικρουόμενες, με αποτέλεσμα ποικίλες οπτικές ερμηνείες από μεταγενέστερους καλλιτέχνες.)

Ερευνητές του ινστιτούτου ανέκτησαν το δαχτυλίδι στο πλαίσιο κοινής αρχαιολογικής αποστολής με το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Σύμφωνα με μια ανάρτηση στο Facebook που κοινοποίησε το υπουργείο, οι αρχαιολόγοι στην περιοχή έχουν επίσης βρει επιτραπέζια σκεύη, αμφορείς , λάμπες λαδιού και θραύσματα γυάλινων σκευών που χρονολογούνται από τον 4ο αιώνα π.Χ. έως τον 4ο αιώνα μ.Χ.

Μια απεικόνιση του Φάρου της Αλεξάνδρειας από το κείμενο του 1572 Octo Mundi Miracula Δημόσιος τομέας μέσω Wikimedia Commons

«Η ανακάλυψη... είναι ακόμη πιο σημαντική, καθώς [το δαχτυλίδι] έχει ανασκαφεί στο θρυλικό παλάτι του νησιού της Αντίρροδου, που κάποτε ήταν κέντρο εξουσίας», λέει ο Φράνκ Γκόντιο , ιδρυτής και πρόεδρος του IEASM, στη δήλωσή του. Ο Έλληνας γεωγράφος Στράβων , ο οποίος επισκέφθηκε την Αλεξάνδρεια τον πρώτο αιώνα π.Χ., περιέγραψε την Αντίρροδο ως «ένα νησί που βρίσκεται δίπλα στο τεχνητό λιμάνι, το οποίο διαθέτει τόσο βασιλικό παλάτι όσο και ένα μικρό λιμάνι». Το όνομά του, πρόσθεσε, ήταν μια νύξη για την ιδιότητά του ως «αντίπαλου» του ελληνικού νησιού της Ρόδου .

Όπως έγραψε ο Έλληνας ιστορικός Διόδωρος ο Σικελιώτης τον πρώτο αιώνα π.Χ., μια αμμώδης όχθη εκτεινόταν κατά μήκος μεγάλου μέρους της βόρειας ακτής του βασιλείου, «μη διακριτή σε όποιον πλησιάζει χωρίς προηγούμενη εμπειρία από αυτά τα νερά». Οι ναυτικοί που «στην άγνοιά τους στρέφονται με χαρά προς την ακτή υφίστανται απροσδόκητο ναυάγιο όταν τα πλοία τους προσαράζουν ξαφνικά», πρόσθεσε ο Διόδωρος, «και πού και πού, οι ναυτικοί που δεν μπορούν να δουν τη στεριά εγκαίρως επειδή η χώρα βρίσκεται τόσο χαμηλά, ρίχνονται στην ακτή πριν το καταλάβουν». Το μόνο «ασφαλές λιμάνι» που βρισκόταν σε αυτό το τμήμα της ακτογραμμής, κατέληξε ο ιστορικός, ήταν ο Φάρος, το νησί που στέγαζε τον Φάρο της Αλεξάνδρειας .

Τα κτίσματα  που αναφέρονται συχνότερα  ως τα  επτά θαύματα  του αρχαίου κόσμου είναι η  Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας , ο  Κολοσσός της Ρόδου , ο Φάρος της Αλεξάνδρειας, το  Μαυσωλείο στην Αλικαρνασσό , ο  Ναός της Αρτέμιδος  στην Έφεσο, το  Άγαλμα του Δία  στην Ολυμπία και οι  Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας .

Από αυτές τις επτά, μόνο η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας σώζεται σήμερα.

Ερευνητές του ινστιτούτου ανέκτησαν το δαχτυλίδι στο πλαίσιο κοινής αρχαιολογικής αποστολής με το Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου. Σύμφωνα με μια ανάρτηση στο Facebook που κοινοποίησε το υπουργείο, οι αρχαιολόγοι στην περιοχή έχουν επίσης βρει επιτραπέζια σκεύη, αμφορείς , λάμπες λαδιού και θραύσματα γυάλινων σκευών που χρονολογούνται από τον 4ο αιώνα π.Χ. έως τον 4ο αιώνα μ.Χ.

«Η ανακάλυψη... είναι ακόμη πιο σημαντική, καθώς [το δαχτυλίδι] έχει ανασκαφεί στο θρυλικό παλάτι του νησιού της Αντίρροδου, που κάποτε ήταν κέντρο εξουσίας», λέει ο Φράνκ Γκόντιο , ιδρυτής και πρόεδρος του IEASM, στη δήλωσή του. Ο Έλληνας γεωγράφος Στράβων , ο οποίος επισκέφθηκε την Αλεξάνδρεια τον πρώτο αιώνα π.Χ., περιέγραψε την Αντίρροδο ως «ένα νησί που βρίσκεται δίπλα στο τεχνητό λιμάνι, το οποίο διαθέτει τόσο βασιλικό παλάτι όσο και ένα μικρό λιμάνι». Το όνομά του, πρόσθεσε, ήταν μια νύξη για την ιδιότητά του ως «αντίπαλου» του ελληνικού νησιού της Ρόδου .

Η παρουσία κοσμημάτων στο χώρο οδήγησε τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι το νησί κάποτε στέγαζε διοικητικά γραφεία που είχαν οριστεί για καθήκοντα όπως η διαχείριση του φάρου. Στην αρχαία Αίγυπτο, οι γραφειοκράτες χρησιμοποιούσαν δαχτυλίδια-σφραγίδες για να υπογράφουν νομικά έγγραφα. Τα ακριβά αξεσουάρ διαφήμιζαν επίσης την ελίτ κοινωνική θέση των κατόχων τους .

Η κατασκευή του φάρου πιθανότατα ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου Α΄ Σωτήρα , ενός Μακεδόνα στρατηγού του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο οποίος υπηρέτησε ως ο πρώτος Πτολεμαίος βασιλιάς της Αιγύπτου, και ολοκληρώθηκε υπό τον γιο του Πτολεμαίο Β΄ Φιλάδελφο , ο οποίος τον διαδέχθηκε μετά τον θάνατό του το 282 π.Χ. Ο Έλληνας αρχιτέκτονας Σώστρατος από την Κνίδο σχεδίασε την επαναστατική κατασκευή, η οποία συχνά περιγράφεται ως ο πρώτος καταγεγραμμένος φάρος στον κόσμο .

Πηγές

Smithsonian magazine

Η αναστήλωση Των δύο Αδερφών ,ο πολύτιμος και μοναδικός πίνακας φαγιούμ του 2ου αιώνα θα εκτίθεται από τον Νοέμβριο στη Ρώμη

Η Αίγυπτος αποκάλυψε την Κυριακή μια αναστηλωμένη εκδοχή του «Τόντο των Δύο Αδελφών», ενός πολύτιμου πίνακα του 2ου αιώνα από τα περίφημα πορτρέτα Φαγιούμ.

 Ειδικοί από τη Ρώμη συνεργάστηκαν επί τρεις εβδομάδες με συντηρητές του Αιγυπτιακού Μουσείου στο Ταχρίρ, όπου φυλάσσεται συνήθως η συλλογή, για την αποκατάσταση του έργου, σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν σε συνέντευξη Τύπου.

Τα πορτρέτα των μουμιών του Φαγιούμ φιλοτεχνούνταν κυρίως πάνω σε λεπτές ξύλινες επιφάνειες και τοποθετούνταν πάνω από τα πρόσωπα των νεκρών, μέσα στα ταφικά τους περιβλήματα. Τα έργα αυτά συνδυάζουν τις αιγυπτιακές ταφικές παραδόσεις με καλλιτεχνικές επιρροές από τον ευρύτερο ελληνορωμαϊκό κόσμο.

Η Αίγυπτος θα δανείσει σημαντικό μέρος της συλλογής για προσωρινή έκθεση στη Ρώμη, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που τα πορτρέτα θα ταξιδέψουν στο εξωτερικό.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το έργο ξεχωρίζει λόγω του κυκλικού σχήματός του, αλλά και επειδή απεικονίζει δύο πρόσωπα αντί για ένα. Θεωρείται, μάλιστα, ένα από τα πιο ζωντανά πορτρέτα που έχουν διασωθεί από την Αίγυπτο της ρωμαϊκής περιόδου.

Για τη δημιουργία του χρησιμοποιήθηκε μια τεχνική κατά την οποία οι χρωστικές ουσίες αναμειγνύονται με λιωμένο κερί. Χάρη στις εργασίες αποκατάστασης, οι ειδικοί κατάφεραν να ανακτήσουν τα χαρακτηριστικά του αδελφού που απεικονίζεται στη δεξιά πλευρά του έργου.

Ο Άλι Αμπντέλ Χαλίμ, γενικός διευθυντής του Αιγυπτιακού Μουσείου στο Ταχρίρ, ανέφερε ότι η συντήρηση απαιτούσε ιδιαίτερα προσεκτικές παρεμβάσεις, καθώς τόσο η ξύλινη βάση, η οποία είχε υποστεί φθορές από τερμίτες, όσο και η ζωγραφική επιφάνεια ήταν εύθραυστες.

Τα πορτρέτα θα παρουσιαστούν σε έκθεση στη Ρώμη, η οποία θα διαρκέσει από τον Νοέμβριο έως τον Μάιο του 2027.

Η έκθεση θα περιλαμβάνει περισσότερα από 110 αντικείμενα. Ανάμεσά τους θα βρίσκονται ζωγραφισμένα ξύλινα πάνελ, ταφικά σάβανα, μάσκες, μαρμάρινα πορτρέτα, γύψινα εκμαγεία και αρχαία κοσμήματα.

Πηγές 

Τhe Washington post

Τεράστιο αμφιθέατρο για μονομαχίες με το όνομα «Κολοσσαίο της Τουρκίας» ανακαλύφθηκε σε απομακρυσμένο οπωρώνα με συκιές

 Αρχαιολόγοι στην Τουρκία ανακάλυψαν τα ερείπια μιας «μεγαλοπρεπούς» αρένας της ρωμαϊκής εποχής, όπου έως και 20.000 θεατές. 

Η αρένα, ηλικίας 1.800 ετών, ανακαλύφθηκε στους κυματιστούς λόφους της αρχαίας πόλης Μασταούρα, στην επαρχία Αϊδινίου της δυτικής Τουρκίας. Η μεγάλη κεντρική περιοχή της, όπου κάποτε λάμβαναν χώρα «αιματηρές παραστάσεις», έκτοτε έχει γεμίσει με χώμα και βλάστηση κατά τη διάρκεια των αιώνων.

Σύντομα έγινε σαφές ότι η αρένα ήταν παλιά, χρονολογούμενη περίπου στο 200 μ.Χ., που σημαίνει ότι χτίστηκε κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Σεβήρων , η οποία περιελάμβανε πέντε αυτοκράτορες που κυβέρνησαν διαδοχικά από το 193 έως το 235 μ.Χ., είπαν. 

«Κατά τη διάρκεια αυτής της δυναστείας, η πόλη της Μαστάουρα ήταν πολύ ανεπτυγμένη και πλούσια», καθώς οι Ρωμαίοι διοικητές βοήθησαν την πόλη να αναπτυχθεί οικονομικά, γεγονός που οδήγησε σε νέες λιθοδομές και τοιχοποιίες που χρονολογούνται από εκείνη τη δυναστεία, ανέφεραν οι Akkurnaz και Tuncer.

Μεγάλο μέρος της υπόγειας κατασκευής της αρένας είναι καλοδιατηρημένο. «Είναι συμπαγές, σαν να μόλις χτίστηκε», είπαν οι Akkurnaz και Tuncer. Πολλές από τις υπέργειες κατασκευές έχουν καταρρεύσει με την πάροδο των ετών, αλλά είναι ακόμα δυνατό να βρεθούν «μερικές από τις σειρές καθισμάτων, η αρένα όπου πολέμησαν οι μονομάχοι και οι τοίχοι στήριξης έξω από το κτίριο», είπαν.

Στην αρένα χωρούσαν 15.000 έως 20.000 άτομα, γεγονός που την καθιστούσε μικρότερη από το διάσημο Κολοσσαίο στη Ρώμη , το οποίο χωρούσε περίπου 50.000 άτομα, ανέφεραν οι Akkurnaz και Tuncer. Το Κολοσσαίο, το οποίο χτίστηκε περίπου το 70 μ.Χ., ήταν συνολικά μεγαλύτερο — τα εξωτερικά του τείχη εξακολουθούν να έχουν ύψος περίπου 48 μέτρα σε σύγκριση με τα τείχη της αρένας Mastaura, ύψους 25 μέτρων. Και η κεντρική αρένα του Κολοσσαίου είχε διαστάσεις περίπου 87 επί 55 μέτρα, σε σύγκριση με τη μικρότερη αρένα της Mastaura, περίπου 40 επί 30 μέτρα, ανέφεραν οι Akkurnaz και Tuncer.

Οι μάχες μονομάχων και οι μάχες με άγρια ​​ζώα στην αρένα Mastaura, στις οποίες στοιχημάτιζαν οι άνθρωποι, ήταν πιθανότατα εξίσου αιματηρές με εκείνες στο Κολοσσαίο, είπαν οι Akkurnaz και Tuncer. Η αρένα είχε επίσης εξειδικευμένους χώρους, όπως αίθουσες αναμονής μονομάχων και αίθουσες ψυχαγωγίας για ιδιώτες θεατές, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους.

Πηγές

Livescience

Αρχαιολόγοι ανακαλύπτουν «εξαιρετική» αρχαία τοιχογραφία κοντά στο Κολοσσαίο

 

Στην αρχαία Ρώμη, η λατινική λέξη luxuria αντιπροσώπευε πολυτελείς επιδείξεις πλούτου και δύναμης σε φυσικές μορφές όπως ρούχα, κτίρια και συμπόσια. Κάποιοι κατέκριναν την luxuria ως ξένη επιρροή, αντίθετη με την ίδια τη Ρώμη, ακόμη και όταν Ρωμαίοι ηγέτες όπως  ο Μάρκελλος και  ο Μάρκος Αντώνιος την ασπάστηκαν. 

Μια ομάδα του Αρχαιολογικού Πάρκου Κολοσσαίου της Ρώμης αποκάλυψε μια παρθένα τοιχογραφία - κατασκευασμένη από κοχύλια, πέτρες, ορυκτά και εισαγόμενα κεραμίδια - που χρησιμεύει ως παράδειγμα πολυτέλειας πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια. Η τοιχογραφία βρέθηκε στα ερείπια μιας ρωμαϊκής κατοικίας (γνωστής ως domus ) κοντά στο Κολοσσαίο.

Η τοιχογραφία χρονολογείται μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου αιώνα π.Χ. Τα περίπλοκα σχέδιά της δείχνουν όπλα και όργανα να κρέμονται δίπλα σε πλοία και τρίαινες. Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι ένας πλούσιος Ρωμαίος αξιωματικός την παρήγγειλε μετά από μια στρατιωτική επιτυχία. Η Osanna λέει στους Times ότι «πολλές ενδείξεις» στην τοιχογραφία θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ερευνητές να προσδιορίσουν σε ποιον ανήκε αυτό το σπίτι.

Όποιος κι αν ήταν ο ιδιοκτήτης, μπορεί να μην παρέμεινε πλούσιος για πολύ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η οικογένειά του έπεσε σε δυσμένεια όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αύγουστος ανέλαβε την εξουσία. Το κτίριο και τα περιεχόμενά του θάφτηκαν αργότερα και αντικαταστάθηκαν από μια αποθήκη σιτηρών που χτίστηκε ακριβώς πάνω σε αυτό.

Η περιοχή της ανακάλυψης, που βρίσκεται στον  Παλατίνο Λόφο , φιλοξενούσε γενιές επιδραστικών Ρωμαίων. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κοντινή Domus Tiberiana άνοιξε για τους επισκέπτες μετά από 50 χρόνια ανακαινίσεων. Το παλάτι χτίστηκε από τον αυτοκράτορα  Τιβέριο και ήταν πολύ αγαπητό από τον διαβόητο διάδοχό του, Νέρωνα .

Η αρχή της πολυτέλειας που καταδεικνύεται στην τοιχογραφία είναι εμφανής από το απόλυτο μεγαλείο της, καθώς και από μικρές λεπτομέρειες, όπως μεμονωμένα αιγυπτιακά πλακάκια. Χρωματιστό γυαλί, μάρμαρο και μια ειδική ηφαιστειακή πέτρα που ονομάζεται ποζολάνα συνθέτουν το έργο τέχνης. Ο χώρος γύρω από την τοιχογραφία ονομάζεται specus aestivus , που είναι ένα «θολωτό, σπηλαιώδες δωμάτιο γύρω από το αίθριο του σπιτιού που χρησιμοποιείται ως αίθουσα δεξιώσεων ή χώρος ψυχαγωγίας», σύμφωνα με τη Rhea Nayyar της  Hyperallergic . Μολυβδόσωλοι στους τοίχους τροφοδοτούσαν διάφορα υδάτινα στοιχεία μέσα στο δωμάτιο.

Μωσαϊκό ρωμαϊκής εποχής που ανακαλύφθηκε στην Τουρκία απεικονίζει γάτα και σκύλο με ελληνικά ονόματα

 Πριν από σχεδόν δύο χιλιετίες, ένας πλούσιος Ρωμαίος παρήγγειλε ένα περίπλοκο, πολύχρωμο μωσαϊκό δαπέδου που απεικόνιζε δύο αγαπημένα κατοικίδια: μια γάτα που ονομαζόταν Σμαράγδι και έναν σκύλο που ονομαζόταν Ωκεανός. Το μωσαϊκό ήταν βασικό χαρακτηριστικό μιας βίλας, την οποία αρχαιολόγοι ανακάλυψαν πρόσφατα κάτω από την αρχαία πόλη Αδραμύττιο στις ακτές του Αιγαίου στην Τουρκία.

Μέσα στη ρωμαϊκή βίλα, η οποία χρονολογείται στα τέλη του δεύτερου έως τρίτου αιώνα μ.Χ., οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τρεις αίθουσες που περιέβαλλαν ένα κεντρικό αίθριο. Σε ένα δωμάτιο, το οποίο πιθανότατα λειτουργούσε ως η κύρια αίθουσα υποδοχής της βίλας, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ένα πολύχρωμο μωσαϊκό με 15 ξεχωριστά πάνελ που απεικόνιζαν ζωντανά και μυθολογικά πλάσματα.

Σε μια μελέτη που θα δημοσιευτεί στο Journal of Mosaic Research , ο αρχαιολόγος Hüseyin Özgen , επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Αδραμυττείου στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών Mimar Sinan, έγραψε ότι τα 15 πάνελ επικεντρώνονται σε αυτό που φαίνεται να είναι μια απεικόνιση της Μέδουσας , ενώ η γάτα και ο σκύλος που φέρουν το όνομά τους μπορεί να διατηρούν τη μνήμη των οικιακών πλασμάτων.

Ο Özgen ξεκίνησε τις ανασκαφές στο Αδραμύττιο το 2012, αλλά αυτός και η ομάδα του ανακάλυψαν τη ρωμαϊκή βίλα μόλις πρόσφατα και την ανέσκαψαν το 2025 και στις αρχές του 2026. Κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, το Αδραμύττιο ήταν επαρχιακή πρωτεύουσα στη Μικρά Ασία και ένα σημαντικό εμπορικό κέντρο λόγω της θέσης του στην κορυφή ενός κόλπου στο Αιγαίο Πέλαγος. Η εντυπωσιακή βίλα περιλάμβανε τρεις αίθουσες με ψηφιδωτά πλακόστρωτες, μια σειρά από δευτερεύοντα δωμάτια και ένα δίκτυο σωλήνων και αποχετεύσεων που μπορεί να συνδέονταν με μια τουαλέτα.

Οι επισκέπτες που πλησίαζαν από την αυλή της βίλας θα τους υποδεχόταν το μεγαλύτερο και πιο περίτεχνο ψηφιδωτό της κατοικίας, σύμφωνα με την Özgen. Το ψηφιδωτό, που βρίσκεται στη μέση του δωματίου, έχει διαστάσεις περίπου 16,4 επί 11,8 πόδια (5 επί 3,6 μέτρα) και περιέχει 15 πάνελ διατεταγμένα σε τρεις σειρές. Τα περισσότερα πάνελ απεικονίζουν πουλιά, ψάρια και αιλουροειδή, αλλά δύο μυθολογικά εμπνευσμένα πάνελ περιλαμβάνουν μια γοργόνα (πιθανώς τη Μέδουσα) και ένα φτερωτό άλογο (πιθανώς τον Πήγασο). Οι αρχαίοι καλλιτέχνες χρησιμοποίησαν λευκά, μαύρα, κόκκινα, πορτοκαλί, κίτρινα, ροζ, μπορντό, μπλε, τυρκουάζ και πράσινα πλακάκια για να δημιουργήσουν το περίπλοκο σχέδιο.

Μόνο δύο από τα ζώα που απεικονίζονται στο μωσαϊκό αναφέρονται με ονόματα. Καθώς κάποιος έμπαινε στο δωμάτιο, το πρώτο ψηφιδωτό πάνελ που θα έβλεπε στα αριστερά του ήταν μια χλωμή γάτα καθισμένη σε ένα μπλε-πράσινο μαξιλάρι, έγραψε η Özgen στη μελέτη. Πάνω από τη γάτα αναγράφονται τα ελληνικά γράμματα ΖΜΑΡΑΓΔΙΝ (Zmaragdin), που σημαίνει σμαράγδι. Η χαλαρή γάτα που κάθεται σε ένα μαξιλάρι υποδηλώνει ότι η Σμαράγδι μπορεί να ήταν κατοικίδιο και όχι αδέσποτο.

Πηγές

Livescience

(Εικόνα: HM Özgen/Αρχείο Έρευνας Αδραμυττείου)

Ένα κομμάτι πέντε λιβρών από την παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο βρέθηκε στο παλάτι του Νέρωνα

 Στα ερείπια του πολυτελούς  παλατιού Domus Aurea της Ρώμης , αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια σειρά από αρχαίες χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούσαν οι τεχνίτες για να βάψουν τους τοίχους της επιβλητικής μαρμάρινης κατοικίας του  αυτοκράτορα Νέρωνα με λαμπερές τοιχογραφίες πριν από περίπου 2.000 χρόνια.

Μέσα στα ερείπια εργαστηρίων, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν αμφορέα που περιείχε κίτρινη  ώχρα και μικρά βάζα γεμάτα με κοκκινωπές χρωστικές ουσίες όπως  ρεάλγκαρ και κόκκινη ώχρα. Βρήκαν επίσης λεκάνες όπου οι τεχνίτες ανακάτευαν χρωστικές ουσίες με νερό.

Αλλά το αποκορύφωμα της συλλογής είναι ένα συμπαγές κομμάτι  αιγυπτιακού μπλε , μια σπάνια χρωστική ουσία που εκτιμάται εδώ και χιλιάδες χρόνια για τις λαμπερές και αιθέριες ιδιότητές της, από την παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο.

Η ανακάλυψη θα μπορούσε να φωτίσει τη σύνδεση μεταξύ των αρχαίων αιγυπτιακών ριζών της μπλε χρωστικής ουσίας και της ανακάλυψής της από καλλιτέχνες της Αναγέννησης αιώνες αργότερα.

Το ογκώδες αυτό αντικείμενο ζυγίζει περίπου πέντε κιλά και έχει μήκος πάνω από έξι ίντσες. 

«Η γοητεία που μεταφέρει το βάθος του μπλε αυτής της χρωστικής ουσίας είναι απίστευτη», λέει η Alfonsina Russo , διευθύντρια του Αρχαιολογικού Πάρκου του Κολοσσαίου, το οποίο διαχειρίζεται το Domus Aurea, σε μια  δήλωση , σύμφωνα με μετάφραση της  Margherita Bassi του  Gizmodo . «Το Domus Aurea μας συγκινεί για άλλη μια φορά και αποκαθιστά τη λαμπρότητα των χρωμάτων που χρησιμοποίησαν οι ζωγράφοι που διακόσμησαν επιδέξια τα δωμάτια αυτού του πολύτιμου και εκλεπτυσμένου αυτοκρατορικού παλατιού».

Σε αντίθεση με την ώχρα και το ρεάλγκαρ, που απαντώνται στη φύση, το αιγυπτιακό μπλε είναι μια συνθετική χρωστική ουσία  που παράγεται με ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες ενός μείγματος πυριτίου, ασβεστόλιθου και ορυκτών που περιέχουν χαλκό και ανθρακικό νάτριο. Θεωρείται η  παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο.

Όπως υποδηλώνει και το όνομά της, η μπλε χρωστική ουσία προέρχεται από την  αρχαία Αίγυπτο . Χρονολογούμενη τουλάχιστον στην τρίτη χιλιετία π.Χ., έγινε «ουσιώδες στοιχείο» στη διακόσμηση και το σχεδιασμό, σύμφωνα με τον  Guillermo Carvajal της La Brújula Verde . Παρείχε τη  διακριτική σκίαση στα αρχαία αιγυπτιακά πορτρέτα και το έντονο χρώμα στα  ταφικά ειδώλια από φαγεντιανή .

Ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας  Βιτρούβιος κατέγραψε τη συνταγή στην πραγματεία του «De Architectura» τον πρώτο αιώνα π.Χ., αντανακλώντας πώς το χρώμα εξαπλώθηκε στον μεσογειακό κόσμο και βρήκε μια ακμάζουσα θέση στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπου οι ερευνητές έκτοτε έχουν εντοπίσει το αιγυπτιακό μπλε στα  Λουτρά του Τίτου και στα τείχη της Πομπηίας .

Αλλά αυτό που κάνει αυτή την ανακάλυψη στο Domus Aurea ακόμη πιο αξιοσημείωτη είναι το τεράστιο μέγεθος του εν λόγω αιγυπτιακού μπλε πλινθώματος, το οποίο ζυγίζει περισσότερο από πέντε κιλά και έχει μήκος έξι ίντσες.

Καλλιτέχνες όπως ο Ραφαήλ και  ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο ήταν γνωστοί για το ότι έμπαιναν κρυφά στα ερείπια του σπιτιού του Νέρωνα για να θαυμάσουν και να αντλήσουν καλλιτεχνική  έμπνευση από τις τοιχογραφίες που ολοκληρώθηκαν τον 1ο αιώνα μ.Χ., σύμφωνα με το Artnet .

Η παρουσία του αιγυπτιακού μπλε στο Domus Aurea υποδηλώνει ένα πολύχρωμο παρελθόν που ενέπνευσε μια άλλη γενιά Ιταλών ζωγράφων να αναδημιουργήσουν το έντονο μπλε στα δικά τους έργα. Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, η ανακάλυψη παρέχει έναν ακόμη σύνδεσμο μεταξύ της τέχνης της αρχαιότητας και της τέχνης της Αναγέννησης.

Το απέραντο μυστικό πέρασμα που χτίστηκε για την ελίτ της Φλωρεντίας πριν από 450 χρόνια

 Το 1565, ένας απλός, κομψός διάδρομος χτίστηκε στην κορυφή  της Πόντε Βέκιο (ή της Παλιάς Γέφυρας) στη Φλωρεντία. Το πέρασμα περιοριζόταν για την ελίτ της Φλωρεντίας, η οποία το χρησιμοποιούσε για να διασχίζει εύκολα τον ποταμό Άρνο χωρίς να ανακατεύεται με τους περαστικούς στα χαμηλότερα επίπεδα της γέφυρας. Τώρα, μετά από χρόνια αποκατάστασης και επισκευής, η κάποτε μυστική αίθουσα άνοιξε ξανά για το κοινό.

Το πέρασμα—γνωστό ως Διάδρομος Βαζάρι—συνδέει τους καταπράσινους  Κήπους Μπόμπολι της Φλωρεντίας στην κορυφή της Πόντε Βέκιο, μιας γέφυρας που εκτείνεται πάνω από τον ποταμό Άρνο.

Σύμφωνα με  ανακοίνωση της Πινακοθήκης Ουφίτσι, ο Διάδρομος Βάζαρι, μήκους 2.500 ποδιών, ανατέθηκε από τον δεύτερο δούκα της Φλωρεντίας,  Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων , της διαβόητης  οικογένειας των Μεδίκων , η οποία έλεγχε την Τοσκάνη για μεγάλο μέρος της περιόδου μεταξύ 15ου και 18ου αιώνα. Όπως αναφέρει στη δήλωση ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού, Αλεσάντρο Τζούλι, οι Μέδικοι περπατούσαν τον Διάδρομο Βάζαρι καθ' οδόν από το σπίτι τους,  το Παλάτσο Πίτι , προς τον χώρο εργασίας τους,  το Παλάτσο Βέκιο , την έδρα της κυβέρνησης.

Ο διάδρομος πήρε το όνομά του από τον σχεδιαστή του,  Τζόρτζιο Βαζάρι , έναν καλλιτέχνη, αρχιτέκτονα και συγγραφέα της Αναγέννησης. Ο Βαζάρι σχεδίασε το πέρασμα με βάση μια παρόμοια κατασκευή στη Ρώμη. Οι εισερχόμενοι κατεβαίνουν 58 σκαλοπάτια από τον δεύτερο όροφο του Ουφίτσι σε ένα σκεπαστό τούβλινο μονοπάτι κατά μήκος του ποταμού - ορατό μέσα από τα φινιστρίνια - πριν συνεχίσουν διασχίζοντας την Πόντε Βέκιο.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian , οι Μέδικοι χρησιμοποιούσαν το Πέρασμα Βαζάρι για να εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες τους—μια πρακτική που θα συνεχιζόταν καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Μάλιστα, τα μεγάλα παράθυρα που πλαισιώνουν το τμήμα της γέφυρας του περάσματος δεν προστέθηκαν μέχρι τη δεκαετία του 1930: ο Μπενίτο Μουσολίνι τα είχε εγκαταστήσει πριν καλωσορίσει τον Αδόλφο Χίτλερ στη Φλωρεντία το  1938 .

Ο διάδρομος Vasari ανακαινίστηκε τελευταία φορά τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με την ανακοίνωση. Οι αρχές έκλεισαν τον διάδρομο το 2016 επειδή δεν πληρούσε τους κανονισμούς ασφαλείας. Το 2022 ξεκίνησε ένα έργο αποκατάστασης ύψους περίπου 10 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2024.

The Guardian

Smithsonian magazine

Σονια Αντερσον

Τοιχογραφίες της Αναγέννησης που έμειναν αιώνες κρυμμένες σε κοινή θέα της Φλωρεντίας

 Οι ανακαινίσεις στην Πινακοθήκη Ουφίτσι αποκάλυψαν δύο αγνοημένους πίνακες δούκων των Μεδίκων, μεταξύ άλλων ενδιαφέρουσων ευρημάτων.

Το μουσείο οφείλει την εκπληκτική συλλογή του στον Οίκο των Μεδίκων, την πλούσια ιταλική τραπεζική δυναστεία που δημιούργησε το ίδρυμα τον 16ο αιώνα. Ο ίδιος ο Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων ανέθεσε την κατασκευή του κτιρίου και των υπερυψωμένων διαδρόμων του , τα οποία κάποτε προορίζονταν μόνο για χρήση από τα ελίτ μέλη του οίκου των Μεδίκων.

Οι εργαζόμενοι ανακάλυψαν τυχαία την τοιχογραφία κατά την εγκατάσταση ενός νέου γραφείου εισιτηρίων και ενός βεστιαρίου στη δυτική πτέρυγα του μουσείου.

Οι ειδικοί αποδίδουν το πορτρέτο στον κύκλο του μανιεριστή ζωγράφου Μπερναρντίνο Ποτσέτι , ενός Φλωρεντινού των τελών του 16ου αιώνα που ειδικευόταν στις τοιχογραφίες. Ο Κόζιμο Β', ο οποίος κυβέρνησε τη Φλωρεντία μεταξύ 1609 και 1621, εμφανίζεται να στέκεται όρθιος δίπλα σε δύο καθιστές γυναικείες φιγούρες. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν τις πόλεις της Φλωρεντίας και της Σιένα, οι οποίες ελέγχονταν και οι δύο από την οικογένεια των Μεδίκων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Κάθονται δίπλα σε ένα λιοντάρι και άλλα αλληγορικά σύμβολα εξουσίας.

Οι εργάτες αποκάλυψαν επίσης μια μικρότερη τοιχογραφία που απεικονίζει τον πατέρα του Κόζιμο, Φερδινάνδο Α΄ , ο οποίος κυβέρνησε τη Φλωρεντία μεταξύ 1587 και 1609 ενώ σε κοντινή απόσταση ανακάλυψαν κρυμμένα φυτικά μοτίβα του 18ου αιώνα που διακοσμούν τους τοίχους και τις οροφές της γκαλερί.

Οι αρχαιολόγοι εργάζονται επίσης για την αποκατάσταση των στάβλων του 16ου αιώνα στο υπόγειο της Ουφίτσι. Μέλη της οικογένειας Μεδίκων διατηρούσαν άλογα στον χώρο όταν χρησιμοποιούσαν το κτίριο ως κατοικία τους. Κατά τον καθαρισμό των συντριμμιών που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια των αιώνων, οι εργάτες ανακάλυψαν έναν τοίχο της μεσαιωνικής εποχής και τους σκελετούς τριών ανθρώπων που πιθανότατα ήταν θαμμένοι στο νεκροταφείο μιας εκκλησίας που βρισκόταν στο χώρο της Ουφίτσι πριν από εκατοντάδες χρόνια.

Πηγές

Smithsonian magazine

Σόνια Άντερσον