Ο λάτρης του κρασιού που έγινε τέχνη

 Χρονολογούμενος γύρω στο 1595, ο Βάκχος φυλάσσεται σήμερα στην Πινακοθήκη Ουφίτσι της Φλωρεντίας. Παραγγέλθηκε από τον Καρδινάλιο ντελ Μόντε το έτος μετά την είσοδο του Καραβάτζιο στην αυλή του, κατά τη διάρκεια της παραγωγικής ρωμαϊκής του περιόδου.

Ο Βάκχος ήταν το πρώτο κλασικά εμπνευσμένο πορτρέτο του Καραβάτζιο . Ο νεαρός άνδρας, σε μια διακριτικά σεξουαλικοποιημένη πόζα, ξαπλώνει σε έναν ρωμαϊκό καναπέ ντυμένος με απλή κουρτίνα. Mε ένα στεφάνι από σταφύλια και αμπελόφυλλα στα μαλλιά. Με το αριστερό του χέρι προσφέρει στον θεατή ένα φαρδύ κύπελλο με κόκκινο κρασί. Η επιφάνεια του υγρού εξακολουθεί να κυματίζει από την κίνησή του. Το δεξί χέρι του άνδρα παίζει αδιάφορα με τη ζώνη του, η οποία συγκρατεί χαλαρά το ύφασμα του. Μπροστά από τον άνδρα βρίσκεται ένα καλάθι με ώριμα φρούτα και μια μεγάλη καράφα κρασί - το ίδιο κρασί που προσφέρει στο κύπελλο.

Ο Βάκχος ενσαρκώνει όλα τα κύρια χαρακτηριστικά του στυλ του Καραβάτζιο. Η δραματική χρήση του φωτός είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό των έργων του. Το φως είναι έντονο, η σκιά εμφατική, δημιουργώντας εντυπωσιακές και ζωντανές αντιθέσεις (κιαροσκούρο). Ένα άλλο χαρακτηριστικό του Καραβάτζιο ήταν ο τρόπος με τον οποίο συνδύαζε το ιερό και το καθημερινό. Συχνά απεικόνιζε ιερές μορφές με ταπεινά και συνηθισμένα χαρακτηριστικά. Εδώ ο Βάκχος, ο αρχαίος και σεβαστός θεός της ελληνικής μυθολογίας, παρουσιάζεται ως ένας καθημερινός νεαρός άνδρας. Θα μπορούσε να είναι ο Χριστός στον Μυστικό Δείπνο ή ένας απλός Ρωμαίος πολίτης. Ή ίσως ένας νεαρός κοινός άνθρωπος που εργάζεται στην ύπαιθρο (όπως αποκαλύπτεται από τη βρωμιά κάτω από τα νύχια του και το μαυρισμένο δέρμα του προσώπου και του λαιμού του).

Όποια και αν είναι η ερμηνεία του Βάκχου, η φιγούρα του εκφράζει εξαιρετική σωματικότητα . Ο νεαρός άνδρας είναι μυώδης αλλά όχι πολύ εύσωμος. Ποζάρει άνετα, με το στήθος του να φωτίζεται έντονα. Ο λαιμός του είναι ελαφρώς γερμένος. Η έκφραση του προσώπου του είναι ήρεμη, επιεικής, σχεδόν σκυθρωπή, αλλά και προκλητική.

Η έμφαση στη σωματικότητα στην τέχνη του Καραβάτζιο ήταν χαρακτηριστικό του ρεαλισμού του . Σε όλη τη ζωή και τα έργα του, ο καλλιτέχνης αρνήθηκε την εξιδανίκευση και προσπάθησε να παραμείνει πιστός στην παρατηρούμενη πραγματικότητα όσο το δυνατόν περισσότερο.

Η προσοχή στη λεπτομέρεια στον Βάκχο είναι εκπληκτική. Είναι παρούσα στα προαναφερθέντα βρώμικα νύχια. Στο υπερώριμο καλάθι με φρούτα που φαίνεται τόσο αληθινό που θέλεις να το αγγίξεις. Επιπλέον, υπάρχει στην αντανάκλαση του άντρα στην γυάλινη καράφα. Κάποιοι λένε ότι η αντανάκλαση είναι μια μικρο-αυτοπροσωπογραφία του ίδιου του Καραβάτζιο! Τελευταία, αλλά εξίσου σημαντικά, είναι οι λεπτομέρειες που είναι ζωγραφισμένες στο ποτήρι με το κόκκινο κρασί. Οι κυματισμοί στην επιφάνειά του. Οι μικροσκοπικές, μόλις αισθητές φυσαλίδες που υποδηλώνουν ότι το κρασί μόλις χύνεται ως προσφορά στον θεατή.

Πηγές

wineandotherstories