Γιατί αυτό το αριστούργημα του 16ου αιώνα δεν είναι αυτό που φαίνεται

 

Πινακοθήκη Μποργκέζε

Επιζωγραφισμένες εικόνες που βρέθηκαν κρυμμένες μέσα στο Πορτρέτο μιας Νεαρής Γυναίκας με Μονόκερο του Ραφαήλ βοηθούν να ξεκλειδωθεί το μυστήριο που κρύβεται πίσω από αυτό. Δείχνουν επίσης τους τρόπους με τους οποίους η εικόνα της ιδανικής γυναίκας ελέγχεται προσεκτικά από τους άνδρες ανά τους αιώνες.

Τι συμβαίνει όταν διασταυρώνετε ένα μυθικό πλάσμα από τη λαογραφία με μια μεσαιωνική συσκευή βασανιστηρίων; Η απάντηση είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πορτρέτα σε όλη την ιστορία της τέχνης.

Αρχικά ζωγραφισμένο από τον πρόωρο Ιταλό δάσκαλο μεταξύ 1505 και 1506, η επιφάνεια του έργου έχει, ανά τους αιώνες, επανειλημμένα ζωγραφιστεί, κάθε φορά για να αφηγηθεί μια διαφορετική ιστορία. Ενώ η πραγματική ταυτότητα της γυναίκας που απεικονίζει ο Ραφαήλ παραμένει μυστήριο μέχρι σήμερα, έχει φτιαχτεί για να ενσαρκώσει μεταβαλλόμενα ιδανικά θηλυκότητας: από ένα αγνό άβαταρ συζυγικής πίστης σε μια ευσεβή αγία που κάθεται δίπλα σε έναν τροχό εκτέλεσης με καρφιά. Ο πίνακας, κυριολεκτικά, δυσκολεύεται να κρατήσει την ιστορία του ευθεία.

Με την πρώτη ματιά, η ομοιότητα που συναντάμε σήμερα φαίνεται παραπλανητικά απλή. Η στάση των τριών τετάρτων της γυναίκας που κάθεται, τα σταυρωμένα χέρια της και η τοποθέτησή της μπροστά σε μια απαλή, υποχωρούσα ηχώ τοπίου -αν και ίσως λίγο υπερβολικά σεβαστική- τη σύνθεση της Μόνα Λίζα , την οποία ξεκίνησε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι λίγα χρόνια νωρίτερα.

Ο Ραφαήλ, ο οποίος πιστεύεται ότι μελέτησε τη Μόνα Λίζα στη Φλωρεντία, δανείζεται τη δομή του πρωτοποριακού πορτρέτου του διάσημου συγχρόνου του, αλλά το κάνει δικό του, αφαιρώντας την αινιγματική αύρα και τον αέρα της αμφισημίας της Μόνα Λίζα. Καθαρίζονται η ομίχλη του sfumato , το βραχώδες έδαφος και τα δαιδαλώδη νερά, για να μην αναφέρουμε το σαγηνευτικά ανεξιχνίαστο χαμόγελό της. Ο Ραφαήλ τα έχει αντικαταστήσει με δροσιά και διαύγεια. Στο πορτρέτο του, τα μάτια και το βλέμμα είναι πιο παγωμένα.

Τόσο ψυχρό είναι το μπλε-ατσάλινο βλέμμα του έργου του Ραφαήλ, που κινδυνεύει να απορρίψει το βλέμμα του θεατή. Κάποιος θα μπορούσε εύκολα να παραβλέψει εντελώς το σιωπηλό χλιμίντρισμα του μικροσκοπικού άγριου μονόκερου (που σκύβει στην κάτω αριστερή γωνία του πίνακα) που η νεαρή γυναίκα κατάφερε να συγκρατήσει απαλά στην αγκαλιά της. Σπαρμένος ήσυχα στο ύφασμα του έργου, ο παιχνιδιάρικος μονόκερος κάνει βαριά συμβολική ανύψωση με το σπειροειδές κέρατό του, εδραιώνοντας το αρχικό νόημα του έργου. Η σύνδεση του πλάσματος με την αγνότητα και ο θρύλος ότι μόνο μια παρθένα μπορούσε να το δαμάσει είχαν ήδη κατανοηθεί από πολλούς συγχρόνους του Ραφαήλ, συμπεριλαμβανομένων των δημιουργών των διάσημων ταπισερί "Κυνήγι του Μονόκερου", που μόλις ολοκληρώθηκε στις Βρυξέλλες, και του Ντα Βίντσι, ο οποίος δημιούργησε δύο σχέδια πάνω στο θέμα .

Υπό το πρίσμα αυτού του καθιερωμένου συμβολισμού, είναι πιθανό ο πίνακας να σχεδιάστηκε και να παραγγέλθηκε αρχικά ως πορτρέτο αρραβώνα ή γάμου, σχεδιασμένος για να προβάλει την απαραβίαστη αρετή και την καταλληλότητα της νεαρής γυναίκας για γάμο. Είτε πρόκειται στην πραγματικότητα για την 13χρονη Λάουρα Ορσίνι ντελα Ροβέρε, της οποίας η οικογένεια χρησιμοποιούσε τον μονόκερο ως έμβλημά της, η πραγματική της ταυτότητα είναι αναμφισβήτητα συμπτωματική.

Πηγές

BBC

Ένα πρόσφατα ανακαλυφθέν τμήμα της παλαιότερης συνθήκης ειρήνης στον κόσμο αποκαλύπτει την προστασία των προσφύγων και των σπιτιών τους

Ραμσής Β'

 Μεταξύ των λέξεων που είναι ακόμη ευανάγνωστες σε μια σπασμένη πήλινη πλάκα από την Τουρκία υπάρχουν αναφορές σε ανθρώπους που εγκατέλειψαν τη χώρα τους και σε σπίτια που δεν επρόκειτο να καταστραφούν. Μετά από περίπου ένα χρόνο μελέτης, οι ερευνητές αναγνώρισαν το θραύσμα ως μέρος ενός αντιγράφου της Συνθήκης Ειρήνης του Καντές, μιας συμφωνίας μεταξύ ενός Αιγύπτιου Φαραώ και ενός Χετταίου βασιλιά.

Η συμφωνία μεταξύ Ραμσή Β΄ και Χαττουσίλι Γ΄ χρονολογείται στο 1258 π.Χ., περίπου 3.300 χρόνια πριν, σύμφωνα με την Παγκόσμια Εγκυκλοπαίδεια Ιστορίας. Οι μελετητές τη θεωρούν ευρέως ως την παλαιότερη σωζόμενη συνθήκη ειρήνης στον κόσμο. Το πρόσφατα αναγνωρισμένο απόσπασμα προέρχεται από τη Χαττούσα, την πρωτεύουσα των Χετταίων στη σημερινή επαρχία Τσορούμ, και περιέχει γραμμές σχετικά με το πώς οι δύο χώρες πρέπει να αντιμετωπίζουν τους ανθρώπους που διαφεύγουν από τα σύνορά τους, σύμφωνα με το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.

Οι ανασκαφείς βρήκαν το θραύσμα κοντά σε ένα κτίριο που οι αρχαιολόγοι ονομάζουν Κτίριο Ε στο Μπουγιουκάλε, το τμήμα της Χαττούσα όπου βρισκόταν το βασιλικό παλάτι. Η μία όψη του χαραγμένου πηλού σώζεται.

Η επιγραφή είναι στα Ακκαδικά, μια γλώσσα που χρησιμοποιείται για τη διπλωματία, γραμμένη με σφηνοειδή πινακίδες . Οι ερευνητές εντόπισαν το θραύσμα στο μπροστινό μέρος ενός από τα πήλινα αντίγραφα της συνθήκης. Οι λέξεις που εξακολουθούν να είναι ευανάγνωστες ανήκουν στα τμήματα με αριθμούς 12 έως 20, τα οποία αφορούν άτομα που εγκαταλείπουν την Αίγυπτο ή το Χάτι, το βασίλειο των Χετταίων.

Σύμφωνα με την ευρύτερη συμφωνία, οι άνθρωποι που κατέφευγαν στο άλλο βασίλειο έπρεπε να επιστρέφουν, σύμφωνα με μια μετάφραση που δημοσιεύτηκε στο Ancient Near Eastern Texts Related to the Old Testament. Αλλά η συνθήκη απαγόρευε επίσης τη θανάτωση ή τον τραυματισμό ανθρώπων που επιστρέφονταν, την καταστροφή των σπιτιών τους ή την πρόκληση βλάβης στις συζύγους και τα παιδιά τους.

Αυτές οι προστασίες ήταν ήδη γνωστές από τις σωζόμενες εκδοχές της συμφωνίας. Σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο θραύσμα βοηθά τους ερευνητές να ανακατασκευάσουν τα πήλινα αντίγραφα που διατηρούνται στη Χατούσα.

Πηγές

Discoverymagazine

Αρχαίο τείχος που ανακαλύφθηκε στο Παρίσι ίσως είναι η Λουτετία που απομνημόνευσε ο Καίσαρας

 

(AFP)

 Η ανακάλυψη ενός αρχαίου τείχους, κάτω από ένα νοσοκομείο του Παρισιού, ύψους 22 μέτρων, από πέτρα και ξύλο αναδύθηκε αυτό το καλοκαίρι κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής στο νοσοκομείο Hôtel Dieu στο Île de la Cité, το νησί του Σηκουάνα που βρίσκεται στο κέντρο του σύγχρονου Παρισιού, σύμφωνα με τους New York Times. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν επίσης μια γαλατική αιχμή δόρατος σε κοντινή απόσταση. Η χρονολόγηση με άνθρακα τοποθετεί το τείχος κάπου μεταξύ 200 π.Χ. και 10 π.Χ., περίπου την περίοδο που η Ρώμη κατακτούσε τη Γαλατία.

Στην αφήγηση των Γαλατικών Πολέμων, ο Ιούλιος Καίσαρας έγραψε για ένα μέρος που ονομαζόταν Λουτέτια, έναν οικισμό που χτίστηκε από τους Παρίσιους, τη Γαλατική φυλή που τελικά έδωσε στο Παρίσι το όνομά του. Ο Καίσαρας περιέγραψε τη Λουτέτια ως μια οχυρωμένη πόλη σε ένα νησί στον Σηκουάνα και έγραψε ότι οι κάτοικοί της έκαψαν τον οικισμό και κατέστρεψαν τις γέφυρες του καθώς πλησίαζαν τα ρωμαϊκά στρατεύματα. Ανεξάρτητα από αυτό, η Ρώμη την κατέκτησε το 52 π.Χ.

Για πολύ καιρό, όμως, οι αρχαιολόγοι δεν ήταν σίγουροι ότι η γεωγραφία του Καίσαρα ήταν αξιόπιστη. Δεν υπήρχαν πολλά φυσικά στοιχεία για έναν σημαντικό γαλατικό οικισμό στο Île de la Cité, ενώ οι ανασκαφές στη Nanterre, δυτικά του Παρισιού, έφεραν στο φως πολλά. Μέχρι τη δεκαετία του 1990, ορισμένοι μελετητές είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αρχαία Λουτέτια βρισκόταν στην πραγματικότητα εκεί.

 Υπάρχει μια ιδιαίτερα δελεαστική λεπτομέρεια: το τείχος κάηκε. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν απανθρακωμένους σπόρους και τα ερείπια ενός καμένου ξύλινου κτιρίου σε κοντινή απόσταση, κάτι που τουλάχιστον εγείρει την πιθανότητα να έχουν βρει φυσικά ίχνη της καταστροφής που περιέγραψε ο Καίσαρας πριν από περισσότερα από 2.000 χρόνια. Οι ερευνητές δεν είναι ακόμη έτοιμοι να κάνουν αυτόν τον ισχυρισμό. Το γαλλικό υπουργείο πολιτισμού λέει ότι χρειάζεται περισσότερη εργασία για να διαπιστωθεί ακριβώς πότε χτίστηκε το τείχος και για ποιο σκοπό χρησιμοποιήθηκε.

 Ωστόσο, το εύρημα συμπληρώνει ένα τεράστιο κενό στην ιστορία μιας από τις πόλεις που έχουν ανασκαφεί περισσότερο στον κόσμο. Οι αρχαιολόγοι γνωρίζουν αρκετά για το ρωμαϊκό Παρίσι, συμπεριλαμβανομένων των οικισμών κάτω από τη σημερινή Λατινική Συνοικία και τους Κήπους του Λουξεμβούργου. Το γαλατικό Παρίσι ήταν πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστεί. 

Περαιτέρω ανασκαφές έχουν προγραμματιστεί γύρω από το νοσοκομείο και ο τοίχος τελικά θα αφαιρεθεί, ώστε να μπορέσει να μελετηθεί και να εκτεθεί.

Πηγές

Artnews

Discovermagazine

20 χρόνια πριν, Η ανακάλυψη της κρυμμένης εικόνας του 17ου αιώνα δια χειρός Εμμανουήλ Τζάνε

 

Έλληνες ειδικοί τέχνης ανακάλυψαν μια προηγουμένως άγνωστη εικόνα του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, έργο ενός από τους σημαντικότερους ζωγράφους του 17ου αιώνα της χώρας.

Η εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε - ζωγράφου της φημισμένης κρητικής καλλιτεχνικής παράδοσης που δίδαξε επίσης τον Ισπανό καλλιτέχνη της Αναγέννησης Ελ Γκρέκο - βρέθηκε μέσα σε μια εκκλησία στο Κρανίδι.

Η εικόνα ήταν καλυμμένη με μια ασήμαντη επένδυση που έκρυβε (το μεγαλύτερο μέρος της) επιφάνειάς της. Αφού αφαιρέθηκε η επένδυση, αποκαλύφθηκε μια (υπογεγραμμένη) εικόνα που χρονολογείται από το 1646.

Με διαστάσεις 123 επί 103 εκατοστά, η εικόνα απεικονίζει τον Ιωάννη τον Βαπτιστή να κρατά ένα σκήπτρο με σταυρωτή κορυφή και να πλαισιώνεται από ένα αρνί. Γεγονότα από τη ζωή του αγίου απεικονίζονται κατά μήκος των πλαισίων της εικόνας.

Πολύτιμες θρησκευτικές εικόνες που δημιουργήθηκαν κατά τη βυζαντινή περίοδο κλέβονται συχνά από απομονωμένες ελληνικές εκκλησίες και μοναστήρια, με την αστυνομία να υποψιάζεται ότι καταλήγουν σε ιδιωτικές συλλογές.

Γεννημένος στην πόλη του Ρεθύμνου το 1610 κατά τη διάρκεια της βενετικής κυριαρχίας στην Κρήτη και αργότερα αναζήτησε καταφύγιο στη Βενετία μετά την κατάκτηση του νησιού από τους Οθωμανούς Τούρκους, ο Τζάνες θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους αγιογράφους του νησιού του 17ου αιώνα.

Τουλάχιστον τέσσερις από τις 120 επιβεβαιωμένες εικόνες του εκτίθενται στη Βενετία, όπου πέθανε το 1690 και αρκετές αγιογραφίες του βρίσκονται και στο νησί της Κέρκυρας. 

Πηγές

academia.eu