Ο Ναός Αγίας Κέρκυρας και ο μαρτυρικός της θάνατος

 Ο ναός της Αγίας Κέρκυρας στην Κέρκυρα (γνωστός και ως Παλαιοχριστιανική Βασιλική της Παλαιόπολης ή Βασιλική του Ιοβιανού) είναι ένα από τα σημαντικότερα και παλαιότερα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Ελλάδας. Βρίσκεται στην περιοχή της Παλαιόπολης, ακριβώς απέναντι από την είσοδο του κτήματος Μον Ρεπό. Ιστορικά και Αρχιτεκτονικά Στοιχεία Ίδρυση: Ο ναός οικοδομήθηκε γύρω στο πρώτο μισό του 5ου αιώνα μ.Χ. (πριν το 450 μ.Χ.) από τον Επίσκοπο Κερκύρας Ιοβιανό. Χτίστηκε πάνω στα ερείπια ενός ρωμαϊκού ωδείου και στην αγορά της αρχαίας πόλης, χρησιμοποιώντας υλικά (αρχιτεκτονικά μέλη) από αρχαίους ελληνικούς και ρωμαϊκούς ναούς. 

Η Μορφή του: Αρχικά ήταν μια πεντάκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με διπλό νάρθηκα, αίθριο και πλούσιο ψηφιδωτό και γλυπτό διάκοσμο. Κατά την ακμή του αποτελούσε ένα άκρως επιβλητικό θρησκευτικό συγκρότημα.

Αγία Κέρκυρα η Μάρτυρας, Φορητή εικόνα,Σπυρίδωνος Σπεράντζα

 Σύμφωνα με την τοπική κερκυραϊκή παράδοση, ο ναός πιστεύεται ότι χτίστηκε πάνω στον τάφο της Αγίας Κέρκυρας, η οποία ήταν η πρώτη γυναίκα που μαρτύρησε για τον Χριστιανισμό στο νησί τον 1ο αιώνα μ.Χ. από τον ίδιο της τον πατέρα, τον Ρωμαίο διοικητή Κερκιλίνο. Η Αγία Κέρκυρα πίστεψε στον Χριστό από τα μαρτύρια των Αγίων Αποστόλων Ιάσονος και Σωσιπάτρου. Ομολόγησε τον Χριστό και πούλησε όλα της τα κοσμήματα, και τα χρήματα τα έδωσε στους φτωχούς. Όταν το έμαθε ο πατέρας της και αφού δεν μπόρεσε να μεταστρέψει τη γνώμη της, την παρέδωσε σ' έναν Αιθίοπα για να τη διαφθείρει. Αλλά ο Αιθίοπας πίστεψε στον Χριστό δι' αυτής και θανατώθηκε. Η δε Κέρκυρα βασανίστηκε με πολλούς τρόπους και στο τέλος την κρέμασαν και τη θανάτωσαν με βέλη.

 Στο πέρασμα των αιώνων υπέστη διαδοχικές καταστροφές από επιδρομείς (Βανδάλους, Γότθους, Σαρακηνούς, Νορμανδούς και Τούρκους). Τον 11ο αιώνα ξανακτίστηκε ως τρίκλιτος ναός, ενώ δέχθηκε σημαντική ανακαίνιση το 1680. Η τελική του καταστροφή ήρθε από τους βομβαρδισμούς του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

 Σώζονται κυρίως ερείπια, διακρίνεται το μέγεθος του ναού με τις δύο εντυπωσιακές ραβδωτές κολώνες Κορινθιακού ρυθμού στην είσοδο, καθώς και τμήματα από τα περίτεχνα ψηφιδωτά του δάπεδα. Πολλά από τα γλυπτά του στοιχεία έχουν μεταφερθεί για προστασία στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κέρκυρας

Η θέση του μνημείου έδωσε πληθώρα κεραμικής, η οποία χρονολογείται από το τελευταίο τρίτο του 8ο π.Χ. αιώνα μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια, πράγμα αναμενόμενο καθώς η περιοχή αποτελεί τμήμα της Αγοράς της αρχαίας πόλης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρώιμη κεραμική. Σε αδιατάρακτα στρώματα κάτω από το λεγόμενο καμπυλόγραμμο κτήριο (βλ. παρακάτω) βρέθηκαν όστρακα υστερογεωμετρικής και πρωτοκορινθιακής εποχής. Τα δεύτερα, που μελετήθηκαν αυτοτελώς από τον Καλλιπολίτη, προέρχονται κυρίως από μικρά αγγεία (κοτύλες, σκύφοι, κύλικες, πυξίδες κ.ά.), αλλά και από μεγαλύτερα, όπως κρατήρες. Διακοσμούνται με γραμμικά θέματα (ακτίνες στη βάση, κάθετες γραμμές στις λαβές, σιγμοειδή κοσμήματα). Κάποια αγγεία προέρχονται από τοπικά εργαστήρια, τα οποία μιμούνται την προωτοκορινθιακή κεραμεική, άλλα είναι εισηγμένα από την Κόρινθο, ενώ υπάρχουν και κάποια μεμονωμένα ευβοϊκά όστρακα. Η πλειονότητα χρονολογείται στη στροφή του 8ου προς τον 7ο π. Χ. αιώνα και σχετίζεται με τον κορινθιακό αποικισμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα ευρήματα αυτά ήταν τα πρώτα που έδωσαν πληροφορίες σχετικά με την αρχαιότερη φάση της πόλης. Έκτοτε εμπλουτίζονται από ευρήματα νεότερων ανασκαφών.

Στη Βασιλική του Ιοβιανού έχουν κατά κόρον χρησιμοποιηθεί ή ενσωματωθεί προϋπάρχουσες δομές ή αρχιτεκτονικά spolia κτηρίων που κατελάμβαναν τη θέση στην Αρχαιότητα.