Ένα κομμάτι πέντε λιβρών από την παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο βρέθηκε στο παλάτι του Νέρωνα

 Στα ερείπια του πολυτελούς  παλατιού Domus Aurea της Ρώμης , αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια σειρά από αρχαίες χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούσαν οι τεχνίτες για να βάψουν τους τοίχους της επιβλητικής μαρμάρινης κατοικίας του  αυτοκράτορα Νέρωνα με λαμπερές τοιχογραφίες πριν από περίπου 2.000 χρόνια.

Μέσα στα ερείπια εργαστηρίων, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν έναν αμφορέα που περιείχε κίτρινη  ώχρα και μικρά βάζα γεμάτα με κοκκινωπές χρωστικές ουσίες όπως  ρεάλγκαρ και κόκκινη ώχρα. Βρήκαν επίσης λεκάνες όπου οι τεχνίτες ανακάτευαν χρωστικές ουσίες με νερό.

Αλλά το αποκορύφωμα της συλλογής είναι ένα συμπαγές κομμάτι  αιγυπτιακού μπλε , μια σπάνια χρωστική ουσία που εκτιμάται εδώ και χιλιάδες χρόνια για τις λαμπερές και αιθέριες ιδιότητές της, από την παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο.

Η ανακάλυψη θα μπορούσε να φωτίσει τη σύνδεση μεταξύ των αρχαίων αιγυπτιακών ριζών της μπλε χρωστικής ουσίας και της ανακάλυψής της από καλλιτέχνες της Αναγέννησης αιώνες αργότερα.

Το ογκώδες αυτό αντικείμενο ζυγίζει περίπου πέντε κιλά και έχει μήκος πάνω από έξι ίντσες. 

«Η γοητεία που μεταφέρει το βάθος του μπλε αυτής της χρωστικής ουσίας είναι απίστευτη», λέει η Alfonsina Russo , διευθύντρια του Αρχαιολογικού Πάρκου του Κολοσσαίου, το οποίο διαχειρίζεται το Domus Aurea, σε μια  δήλωση , σύμφωνα με μετάφραση της  Margherita Bassi του  Gizmodo . «Το Domus Aurea μας συγκινεί για άλλη μια φορά και αποκαθιστά τη λαμπρότητα των χρωμάτων που χρησιμοποίησαν οι ζωγράφοι που διακόσμησαν επιδέξια τα δωμάτια αυτού του πολύτιμου και εκλεπτυσμένου αυτοκρατορικού παλατιού».

Σε αντίθεση με την ώχρα και το ρεάλγκαρ, που απαντώνται στη φύση, το αιγυπτιακό μπλε είναι μια συνθετική χρωστική ουσία  που παράγεται με ψήσιμο σε υψηλές θερμοκρασίες ενός μείγματος πυριτίου, ασβεστόλιθου και ορυκτών που περιέχουν χαλκό και ανθρακικό νάτριο. Θεωρείται η  παλαιότερη γνωστή συνθετική χρωστική ουσία στον κόσμο.

Όπως υποδηλώνει και το όνομά της, η μπλε χρωστική ουσία προέρχεται από την  αρχαία Αίγυπτο . Χρονολογούμενη τουλάχιστον στην τρίτη χιλιετία π.Χ., έγινε «ουσιώδες στοιχείο» στη διακόσμηση και το σχεδιασμό, σύμφωνα με τον  Guillermo Carvajal της La Brújula Verde . Παρείχε τη  διακριτική σκίαση στα αρχαία αιγυπτιακά πορτρέτα και το έντονο χρώμα στα  ταφικά ειδώλια από φαγεντιανή .

Ο Ρωμαίος αρχιτέκτονας  Βιτρούβιος κατέγραψε τη συνταγή στην πραγματεία του «De Architectura» τον πρώτο αιώνα π.Χ., αντανακλώντας πώς το χρώμα εξαπλώθηκε στον μεσογειακό κόσμο και βρήκε μια ακμάζουσα θέση στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, όπου οι ερευνητές έκτοτε έχουν εντοπίσει το αιγυπτιακό μπλε στα  Λουτρά του Τίτου και στα τείχη της Πομπηίας .

Αλλά αυτό που κάνει αυτή την ανακάλυψη στο Domus Aurea ακόμη πιο αξιοσημείωτη είναι το τεράστιο μέγεθος του εν λόγω αιγυπτιακού μπλε πλινθώματος, το οποίο ζυγίζει περισσότερο από πέντε κιλά και έχει μήκος έξι ίντσες.

Καλλιτέχνες όπως ο Ραφαήλ και  ο Ντομένικο Γκιρλαντάιο ήταν γνωστοί για το ότι έμπαιναν κρυφά στα ερείπια του σπιτιού του Νέρωνα για να θαυμάσουν και να αντλήσουν καλλιτεχνική  έμπνευση από τις τοιχογραφίες που ολοκληρώθηκαν τον 1ο αιώνα μ.Χ., σύμφωνα με το Artnet .

Η παρουσία του αιγυπτιακού μπλε στο Domus Aurea υποδηλώνει ένα πολύχρωμο παρελθόν που ενέπνευσε μια άλλη γενιά Ιταλών ζωγράφων να αναδημιουργήσουν το έντονο μπλε στα δικά τους έργα. Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, η ανακάλυψη παρέχει έναν ακόμη σύνδεσμο μεταξύ της τέχνης της αρχαιότητας και της τέχνης της Αναγέννησης.

Το απέραντο μυστικό πέρασμα που χτίστηκε για την ελίτ της Φλωρεντίας πριν από 450 χρόνια

 Το 1565, ένας απλός, κομψός διάδρομος χτίστηκε στην κορυφή  της Πόντε Βέκιο (ή της Παλιάς Γέφυρας) στη Φλωρεντία. Το πέρασμα περιοριζόταν για την ελίτ της Φλωρεντίας, η οποία το χρησιμοποιούσε για να διασχίζει εύκολα τον ποταμό Άρνο χωρίς να ανακατεύεται με τους περαστικούς στα χαμηλότερα επίπεδα της γέφυρας. Τώρα, μετά από χρόνια αποκατάστασης και επισκευής, η κάποτε μυστική αίθουσα άνοιξε ξανά για το κοινό.

Το πέρασμα—γνωστό ως Διάδρομος Βαζάρι—συνδέει τους καταπράσινους  Κήπους Μπόμπολι της Φλωρεντίας στην κορυφή της Πόντε Βέκιο, μιας γέφυρας που εκτείνεται πάνω από τον ποταμό Άρνο.

Σύμφωνα με  ανακοίνωση της Πινακοθήκης Ουφίτσι, ο Διάδρομος Βάζαρι, μήκους 2.500 ποδιών, ανατέθηκε από τον δεύτερο δούκα της Φλωρεντίας,  Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων , της διαβόητης  οικογένειας των Μεδίκων , η οποία έλεγχε την Τοσκάνη για μεγάλο μέρος της περιόδου μεταξύ 15ου και 18ου αιώνα. Όπως αναφέρει στη δήλωση ο Ιταλός υπουργός Πολιτισμού, Αλεσάντρο Τζούλι, οι Μέδικοι περπατούσαν τον Διάδρομο Βάζαρι καθ' οδόν από το σπίτι τους,  το Παλάτσο Πίτι , προς τον χώρο εργασίας τους,  το Παλάτσο Βέκιο , την έδρα της κυβέρνησης.

Ο διάδρομος πήρε το όνομά του από τον σχεδιαστή του,  Τζόρτζιο Βαζάρι , έναν καλλιτέχνη, αρχιτέκτονα και συγγραφέα της Αναγέννησης. Ο Βαζάρι σχεδίασε το πέρασμα με βάση μια παρόμοια κατασκευή στη Ρώμη. Οι εισερχόμενοι κατεβαίνουν 58 σκαλοπάτια από τον δεύτερο όροφο του Ουφίτσι σε ένα σκεπαστό τούβλινο μονοπάτι κατά μήκος του ποταμού - ορατό μέσα από τα φινιστρίνια - πριν συνεχίσουν διασχίζοντας την Πόντε Βέκιο.

Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian , οι Μέδικοι χρησιμοποιούσαν το Πέρασμα Βαζάρι για να εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες τους—μια πρακτική που θα συνεχιζόταν καθ' όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Μάλιστα, τα μεγάλα παράθυρα που πλαισιώνουν το τμήμα της γέφυρας του περάσματος δεν προστέθηκαν μέχρι τη δεκαετία του 1930: ο Μπενίτο Μουσολίνι τα είχε εγκαταστήσει πριν καλωσορίσει τον Αδόλφο Χίτλερ στη Φλωρεντία το  1938 .

Ο διάδρομος Vasari ανακαινίστηκε τελευταία φορά τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με την ανακοίνωση. Οι αρχές έκλεισαν τον διάδρομο το 2016 επειδή δεν πληρούσε τους κανονισμούς ασφαλείας. Το 2022 ξεκίνησε ένα έργο αποκατάστασης ύψους περίπου 10 εκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2024.

The Guardian

Smithsonian magazine

Σονια Αντερσον

Τοιχογραφίες της Αναγέννησης που έμειναν αιώνες κρυμμένες σε κοινή θέα της Φλωρεντίας

 Οι ανακαινίσεις στην Πινακοθήκη Ουφίτσι αποκάλυψαν δύο αγνοημένους πίνακες δούκων των Μεδίκων, μεταξύ άλλων ενδιαφέρουσων ευρημάτων.

Το μουσείο οφείλει την εκπληκτική συλλογή του στον Οίκο των Μεδίκων, την πλούσια ιταλική τραπεζική δυναστεία που δημιούργησε το ίδρυμα τον 16ο αιώνα. Ο ίδιος ο Κόζιμο Α΄ των Μεδίκων ανέθεσε την κατασκευή του κτιρίου και των υπερυψωμένων διαδρόμων του , τα οποία κάποτε προορίζονταν μόνο για χρήση από τα ελίτ μέλη του οίκου των Μεδίκων.

Οι εργαζόμενοι ανακάλυψαν τυχαία την τοιχογραφία κατά την εγκατάσταση ενός νέου γραφείου εισιτηρίων και ενός βεστιαρίου στη δυτική πτέρυγα του μουσείου.

Οι ειδικοί αποδίδουν το πορτρέτο στον κύκλο του μανιεριστή ζωγράφου Μπερναρντίνο Ποτσέτι , ενός Φλωρεντινού των τελών του 16ου αιώνα που ειδικευόταν στις τοιχογραφίες. Ο Κόζιμο Β', ο οποίος κυβέρνησε τη Φλωρεντία μεταξύ 1609 και 1621, εμφανίζεται να στέκεται όρθιος δίπλα σε δύο καθιστές γυναικείες φιγούρες. Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν τις πόλεις της Φλωρεντίας και της Σιένα, οι οποίες ελέγχονταν και οι δύο από την οικογένεια των Μεδίκων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Κάθονται δίπλα σε ένα λιοντάρι και άλλα αλληγορικά σύμβολα εξουσίας.

Οι εργάτες αποκάλυψαν επίσης μια μικρότερη τοιχογραφία που απεικονίζει τον πατέρα του Κόζιμο, Φερδινάνδο Α΄ , ο οποίος κυβέρνησε τη Φλωρεντία μεταξύ 1587 και 1609 ενώ σε κοντινή απόσταση ανακάλυψαν κρυμμένα φυτικά μοτίβα του 18ου αιώνα που διακοσμούν τους τοίχους και τις οροφές της γκαλερί.

Οι αρχαιολόγοι εργάζονται επίσης για την αποκατάσταση των στάβλων του 16ου αιώνα στο υπόγειο της Ουφίτσι. Μέλη της οικογένειας Μεδίκων διατηρούσαν άλογα στον χώρο όταν χρησιμοποιούσαν το κτίριο ως κατοικία τους. Κατά τον καθαρισμό των συντριμμιών που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια των αιώνων, οι εργάτες ανακάλυψαν έναν τοίχο της μεσαιωνικής εποχής και τους σκελετούς τριών ανθρώπων που πιθανότατα ήταν θαμμένοι στο νεκροταφείο μιας εκκλησίας που βρισκόταν στο χώρο της Ουφίτσι πριν από εκατοντάδες χρόνια.

Πηγές

Smithsonian magazine

Σόνια Άντερσον