Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026

Ένα ξυλόγλυπτο γιγάντιο πολεμικό πλοίο ανελκύεται το 1961 και σήμερα μετράει περίπου 400 χρόνια ζωής



 Η κατασκευή του Βάσα (Vasa) ξεκίνησε το 1626 στη Στοκχόλμη με διαταγή του Βασιλιά Γουσταύου Β΄ Αδόλφου της Σουηδίας για να αποτελέσει τη ναυαρχίδα του σουηδικού στόλου. Συνολικά στην κατασκευή του συμμετείχαν περίπου 400 άντρες και γυναίκες. Ήταν ένα δυνατό πλοίο με τρία κατάρτια που είχαν δέκα πανιά, ύψους 52 μέτρων και πλάτους 69 μέτρων, ενώ το βάρος του ήταν 1.200 τόνοι. Με τα 64 κανόνια του, το Βάσα θα ήταν ένα σημαντικό πλοίο για τον σουηδικό ναυτικό στόλο.



 Ωστόσο, παρά τη δύναμη πυρός του, η καριέρα του ήταν εξαιρετικά σύντομη. Στις 10 Αυγούστου 1628, το Βάσα απέπλευσε από το αγκυροβόλιό του κάτω από το κάστρο Tre Kronor. Είχε πάρει το όνομα Βάσα από το οικόσημο της κυβερνώσας βασιλικής δυναστείας των Βάσα. Για την επισφράγιση της επίσημης και λαμπερής εκδήλωσης καθέλκυσης του πλοίου. Ανοίχτηκαν οι καταπακτές των κανονιών, εκτοξεύτηκαν πυροβολισμοί από τα πλευρά του πλοίου ως πολεμικός χαιρετισμός.



 Αργά, το τεράστιο πλοίο άφησε το λιμάνι. Το Bάσα πήρε κλίση, ωστόσο ορθώθηκε και ξαναβρήκε την πορεία του. Μία δεύτερη ριπή ανέμου όμως ανέτρεψε το πλοίο προς τη μία του πλευρά. Το νερό εισχώρησε από τα ανοικτά πυροβολεία. Άρχισε να πλημμυρίζει το εσωτερικό του μπαίνοντας από τις καταπακτές των κανονιών και το υπερμεγεθές πλοίο βυθίστηκε. Από τα 150 άτομα του πληρώματος, τουλάχιστον 30 σκοτώθηκαν, έχοντας διανύσει μόνο 1300 μέτρα από τον απόπλου.

 Τον 17ο αιώνα, οι κατασκευαστές του πλοίου δεν μπόρεσαν να υπολογίσουν στη θεωρία τη σταθερότητα ενός τέτοιου όγκου  κατασκευής—απλώς κατασκεύαζαν πλοία σύμφωνα με τις προηγούμενες εμπειρίες τους. Η υλοποίηση τεχνικών καινοτομιών —στην περίπτωση του Βάσα, βαρύ πυροβολικό σε δυο καταστρώματα οπλισμού— απαιτούσε δοκιμή και λάθη. Το Βάσα ήταν πολύ βαρύ επάνω από το σημείο της στάθμης της θάλασσας και δεν μπορούσε να ισορροπήσει ξανά καθώς έγερνε στα πλάγια από τον αέρα.



Πέρασαν 333 χρόνια μέχρι που το Βάσα είδε και πάλι το φως της ημέρας. Ο Anders Franzén γοητευόταν από τα ναυάγια στο αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης. Με οδηγό πληροφορίες που υπήρχαν σε έγγραφα του 17ου αιώνα, ο Franzén περνούσε τα καλοκαίρια του 1954-1956 αναζητώντας το Βάσα χρησιμοποιώντας άγκιστρα, σέρνοντάς τα κατά μήκος του βυθού από ένα καΐκι. Στις 25 Αυγούστου, όταν αυτός και ο δύτης Per Edvin Fälting έψαχναν για το πλοίο στα ανοιχτά του Beckholmen, το άγκιστρο γραπώθηκε σε ένα μεγάλο αντικείμενο φτιαγμένο από δρυ. Το πλοίο είχε βρεθεί.

 Οι εργασίες ανέλκυσης άρχισαν το φθινόπωρο του 1957, όταν δύτες έσκαψαν τούνελ κάτω από το πλοίο ώστε να περάσουν συρματόσχοινα μέσα από αυτά. Στις 24 Απριλίου 1961, το πλοίο αναδύθηκε στην επιφάνεια του νερού και ανελκύθηκε μαζί με 14.000 διάσπαρτα κομμάτια ξύλου. Το πλοίο και όλα τα κομμάτια του διατηρήθηκαν ξεχωριστά και στη συνέχεια τα κομμάτια αυτά τοποθετήθηκαν στο πλοίο με μια διαδικασία που θύμιζε ένα τεράστιο παζλ.





Πηγές

Vasa museet

Britannica encyclopedia

tiqets.com

Η ζωγραφική τέχνη στη Κέρκυρα από τον 16ο αιώνα, μέρος Α', Μιχαήλ Δαμασκηνός - Γεώργιος Κλοντζάς

  Ο Μιχαήλ Δαμασκηνός, γεννηθής το 1535, ήταν εγκατεστημένος στον βενετοκρατούμενο Χάνδακα και διδάχτηκε την τέχνη της ζωγραφικής στην Σχολή της Αγίας Αικατερίνης των Σιναΐτων. Ο κύριος φορέας της ζωγραφικής του ήταν η ξύλινη φορητή εικόνα με την τεχνοτροπία της αυγοτέμπερας.

Μονή της Αγίας Αικατερίνης κάτω από το Όρος Σινά,
 1849, έγχρωμη λιθογραφία

  Εργάστηκε χρόνια στη Βενετία αναλαμβάνοντας την εκτέλεση ζωγραφικών εργασιών για τη διακόσμηση της ορθόδοξης ελληνικής εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου της Βενετίας.

  Κατά τη παραμονή του στην Βενετία, ο Δαμασκηνός, συγκέντρωνε σχέδια Ιταλών συναδέλφων του που θαύμαζε, με σκοπό να διεισδύει στα στοιχεία μελετώντας τα και στη συνέχεια να τα χρησιμοποιεί και ο ίδιος στην τέχνη του. 

Αυτοπροσωπογραφία του Μιχαήλ Δαμασκηνού
 μέσα σε πίνακα του


   Ακολουθούσε συχνά πρότυπα του 15ου αιώνα διακοσμημένα με δευτερεύοντα ιταλικά στοιχεία, αφομοιώνοντας τα στο παραδοσιακό σύνολο. Στη Κέρκυρα βρίσκεται το μεγαλύτερο γνωστό σύνολο υπογεγραμμένων και ανυπόγραφων έργων του Μιχαήλ Δαμασκηνού.

Αποτέλεσε πρότυπο για τους μεταγενέστερους ζωγράφους καθώς κατόρθωσε να μπολιάσει τη βυζαντινή ορθόδοξη πολιτιστική παράδοση της Κρήτης με αναγεννησιακές επιδράσεις του κυρίαρχου βενετικού στοιχείου.

  Στη Κέρκυρα βρίσκονται έργα του Δαμασκηνού που απεικονίζουν τη προσωπογραφία του. Στο μουσείο της Αντιβουνιώτισσας στην εικόνα Άγιος Σέργιος, Βάκχος και Ιουστίνα και στον Ιερό Ναό της Θεοτόκου Σπηλαιώτισσας στην εικόνα του Αγίου Γεωργίου με σκηνές του βίου του. Στο έργο του Η Προσκύνηση των Μάγων, που βρίσκεται στη Μονή Αικατερίνης του Όρους Σινά, η προσωπογραφία του έχει το βλέμμα στραμμένο στον θεατή και όχι στην ενεργό σκηνή που εκτυλίσσεται στο ζωγραφικό έργο, καθώς έκαναν οι σπουδαίοι ζωγράφοι της εποχής του εκτός ελληνικού χώρου.

Οι εικόνες του μεταφέρουν τη πλούσια βυζαντινή βαρύτητα στον αναγεννησιακό ρεαλισμό. Έφερε έντονη τη σφραγίδα του μανιερισμού. Ανανέωσε τα εκφραστικά μέσα της κρητικής σχολής.

Από το αντίγραφο του Βοδλείου
 των Χρησμών του Κλόντζα


  Την ίδια περίοδο ήκμασε και ο Γεώργιος Κλοντζάς. Ήταν λόγιος, βιβλιογράφος και ζωγράφος εικόνων και μικρογραφιών της Κρήτης καταγόμενος από αστική οικογένεια που είχε το πατρωνύμο Χριστιανόπουλος. Ο Ζωγράφος πρέπει να γεννήθηκε τη δεκαετία του 1530 στον Χάνδακα. Έγραφε ελληνικούς κώδικες και εξετέλεσε υδατογραφίες από τις οποίες μια σώζεται στη συλλογή του Βατικανού.

  Είχε ιδιαίτερη επίδοση στη ζωγραφική τρίπτυχων και δημιούργησε νέους τύπους που μιμήθηκαν οι αγιογράφοι του 17ου αιώνα, ανάμεσα τους μια παραλλαγή της δευτέρας παρουσίας με πολλά στοιχεία από τη περίφημη σύνθεση του Μιχαήλ Άγγελου. Ο Κλοντζάς μαρτυρείται στη Κέρκυρα από το 1562 έως το 1608, ακολουθεί ανεξάρτητο δρόμο και δημιουργεί πολυπρόσωπες συνθέσεις σε μικρή κλίμακα με πολλά δευτερεύοντα επεισόδια. Κλιμακώνεται από τον πιο ακαδημαϊκό κρητικό έως τον πλησιέστερο προς τον Ιταλικό μανιερισμό. Εμπλουτίζει τις παραδοσιακές εμβληματικές εικόνες, με καινούργιες συνθέσεις ιστορικού χαρακτήρα.

   Η καλύτερη του δημιουργία είναι η Δευτέρα Παρουσία. Η επική αυτή σύνθεση χαρακτηρίζεται από αυστηρή συμμετρία και δομή, άψογη σχεδίαση και πλούσια χρωματολογία. Παρόμοιος τύπος εικόνας του υπάρχει και στο νησί της Κέρκυρας. Η πληθωρική και σφιχτή σύνθεση ξεχειλίζει από φαντασία. Στοιχεία από τη βυζαντινή παράδοση συνδυάζονται και δένουν με επιτυχία με δάνεια από τη σύγχρονη δυτική τέχνη. Είναι πιθανότατα πρώιμο έργο του ζωγράφου και μπορεί να χρονολογηθεί γύρω στο 1600.

  Επηρέασε τους σύγχρονους του αλλά και ζωγράφους της επόμενης γενιάς όπως ο Θεόδωρος Πουλάκης και ο Ηλίας Μόσχος. Οι πλούσιες αποχρώσεις των χρωμάτων στις εικόνες του, η συμφιλίωση, με έναν πολύ ευγενικό τρόπο, της βυζαντινής τέχνης με τον ιταλικό μανιερισμό έκαναν τον Γεώργιο Κλοντζά έναν καινοτόμο ζωγράφο της εποχής του και άξιο ακολουθίας της τέχνης του, έδειξε νέους τρόπους δημιουργίας μη θίγοντας την αύρα της βυζαντινής εποχής.




Copyright Έλενα Παπάζη