Η κατασκευή του Βάσα (Vasa) ξεκίνησε το 1626 στη Στοκχόλμη με διαταγή του Βασιλιά Γουσταύου Β΄ Αδόλφου της Σουηδίας για να αποτελέσει τη ναυαρχίδα του σουηδικού στόλου. Συνολικά στην κατασκευή του συμμετείχαν περίπου 400 άντρες και γυναίκες. Ήταν ένα δυνατό πλοίο με τρία κατάρτια που είχαν δέκα πανιά, ύψους 52 μέτρων και πλάτους 69 μέτρων, ενώ το βάρος του ήταν 1.200 τόνοι. Με τα 64 κανόνια του, το Βάσα θα ήταν ένα σημαντικό πλοίο για τον σουηδικό ναυτικό στόλο.
Ωστόσο, παρά τη δύναμη πυρός του, η καριέρα του ήταν εξαιρετικά σύντομη. Στις 10 Αυγούστου 1628, το Βάσα απέπλευσε από το αγκυροβόλιό του κάτω από το κάστρο Tre Kronor. Είχε πάρει το όνομα Βάσα από το οικόσημο της κυβερνώσας βασιλικής δυναστείας των Βάσα. Για την επισφράγιση της επίσημης και λαμπερής εκδήλωσης καθέλκυσης του πλοίου. Ανοίχτηκαν οι καταπακτές των κανονιών, εκτοξεύτηκαν πυροβολισμοί από τα πλευρά του πλοίου ως πολεμικός χαιρετισμός.
Αργά, το τεράστιο πλοίο άφησε το λιμάνι. Το Bάσα πήρε κλίση, ωστόσο ορθώθηκε και ξαναβρήκε την πορεία του. Μία δεύτερη ριπή ανέμου όμως ανέτρεψε το πλοίο προς τη μία του πλευρά. Το νερό εισχώρησε από τα ανοικτά πυροβολεία. Άρχισε να πλημμυρίζει το εσωτερικό του μπαίνοντας από τις καταπακτές των κανονιών και το υπερμεγεθές πλοίο βυθίστηκε. Από τα 150 άτομα του πληρώματος, τουλάχιστον 30 σκοτώθηκαν, έχοντας διανύσει μόνο 1300 μέτρα από τον απόπλου.
Τον 17ο αιώνα, οι κατασκευαστές του πλοίου δεν μπόρεσαν να υπολογίσουν στη θεωρία τη σταθερότητα ενός τέτοιου όγκου κατασκευής—απλώς κατασκεύαζαν πλοία σύμφωνα με τις προηγούμενες εμπειρίες τους. Η υλοποίηση τεχνικών καινοτομιών —στην περίπτωση του Βάσα, βαρύ πυροβολικό σε δυο καταστρώματα οπλισμού— απαιτούσε δοκιμή και λάθη. Το Βάσα ήταν πολύ βαρύ επάνω από το σημείο της στάθμης της θάλασσας και δεν μπορούσε να ισορροπήσει ξανά καθώς έγερνε στα πλάγια από τον αέρα.
Πέρασαν 333 χρόνια μέχρι που το Βάσα είδε και πάλι το φως της ημέρας. Ο Anders Franzén γοητευόταν από τα ναυάγια στο αρχιπέλαγος της Στοκχόλμης. Με οδηγό πληροφορίες που υπήρχαν σε έγγραφα του 17ου αιώνα, ο Franzén περνούσε τα καλοκαίρια του 1954-1956 αναζητώντας το Βάσα χρησιμοποιώντας άγκιστρα, σέρνοντάς τα κατά μήκος του βυθού από ένα καΐκι. Στις 25 Αυγούστου, όταν αυτός και ο δύτης Per Edvin Fälting έψαχναν για το πλοίο στα ανοιχτά του Beckholmen, το άγκιστρο γραπώθηκε σε ένα μεγάλο αντικείμενο φτιαγμένο από δρυ. Το πλοίο είχε βρεθεί.
Οι εργασίες ανέλκυσης άρχισαν το φθινόπωρο του 1957, όταν δύτες έσκαψαν τούνελ κάτω από το πλοίο ώστε να περάσουν συρματόσχοινα μέσα από αυτά. Στις 24 Απριλίου 1961, το πλοίο αναδύθηκε στην επιφάνεια του νερού και ανελκύθηκε μαζί με 14.000 διάσπαρτα κομμάτια ξύλου. Το πλοίο και όλα τα κομμάτια του διατηρήθηκαν ξεχωριστά και στη συνέχεια τα κομμάτια αυτά τοποθετήθηκαν στο πλοίο με μια διαδικασία που θύμιζε ένα τεράστιο παζλ.
Πηγές
Vasa museet
Britannica encyclopedia
tiqets.com






