Στη σκηνή του 1548 , η φαν Χέμεσσεν φοράει ένα μαύρο φόρεμα με κόκκινα βελούδινα μανίκια και ένα σεμνό κάλυμμα στα μαλλιά. Αντί να κοιτάξει απευθείας το βλέμμα του θεατή, κοιτάζει πέρα από αυτά, με την προσοχή της να αποσπάται στιγμιαία από τον ημιτελή πίνακα στο καβαλέτο της, δηλώνοντας μια διακριτική παρουσία αλλά κρύβωντας επιμελώς την ανάγκη της για προβολή. Μια λατινική επιγραφή στο επάνω αριστερό μέρος του πάνελ διακηρύσσει με υπερηφάνεια την πατρότητα της καλλιτέχνιδας, δηλώνοντας ότι «Εγώ, η Καταρίνα φαν Χέμεσσεν, ζωγράφισα τον εαυτό μου».
Το πρωτοποριακό αυτοπορτρέτο της Φλαμανδής καλλιτέχνιδας άνοιξε το δρόμο για παρόμοιους αυτοαναφορικούς πίνακες από μεταγενέστερες διασημότητες όπως η Αρτεμισία Τζεντιλέσκι , ο Βίνσεντ βαν Γκογκ και ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ. Η ζωγράφος ήταν 20 ετών, ζωγράφισε αυτό που πιστεύεται ευρέως ότι είναι η παλαιότερη γνωστή αυτοπροσωπογραφία καλλιτέχνη εν ώρα εργασίας.
Η Καταρίνα φαν Χέμεσσεν (1528 – μετά το 1587) ήταν Φλαμανδή ζωγράφος της περιόδου της Αναγέννησης. Στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή, γεννήθηκε στην Αμβέρσα το 1528. Εκείνη την εποχή, η πόλη ήταν η σημαντικότερη εμπορική μητρόπολη στη βορειοδυτική Ευρώπη. Κατά τη διάρκεια αυτής της Χρυσής Εποχής , η Αμβέρσα γνώρισε επίσης την καλλιτεχνική της ακμή. Εκατοντάδες καλλιτέχνες εργάζονταν στην πόλη. Η οικογένεια Van Hemessen έπαιξε σημαντικό ρόλο σε αυτό.
 |
| Ο Θρήνος του Χριστού. Λάδι σε πάνελ Ζωγραφικής. Καταρίνα βαν Χέμεσεντο περ.1550. Snijders & Rockoxhuis Ολλανδία. |
Είναι η πρώτη γυναίκα ζωγράφος για την οποία υπάρχει διασωζόμενη τεκμηρίωση. Είναι κατά κύριο λόγο γνωστή για μια σειρά από μικρού μεγέθους πορτρέτα γυναικών, τα οποία ολοκλήρωσε κατά το χρονικό διάστημα από τα τέλη της δεκαετίας του 1540 ως τις αρχές της δεκαετίας του 1550, ενώ παράλληλα δημιούργησε και ορισμένες θρησκευτικού θέματος συνθέσεις.
Στο δρόμο των γυναικών της εποχής εκείνης, που ήθελαν να γίνουν ζωγράφοι, υπήρχαν πολλά εμπόδια. Η εκπαίδευση περιλάμβανε την ανατομία πτωμάτων και τη μελέτη γυμνών ανδρικών μορφών, ενώ το σύστημα μαθητείας σήμαινε ότι ο μαθητευόμενος όφειλε να μένει με κάποιον μεγαλύτερό του καλλιτέχνη επί 4 ή 5 χρόνια, συχνά ξεκινώντας από ηλικίες 9 ως 15 ετών. Για τους λόγους αυτούς οι γυναίκες καλλιτέχνιδες ήταν ιδιαίτερα σπάνιες και όσες τα κατάφερναν είχαν ως δάσκαλο κάποιον στενό συγγενή τους, όπως στην περίπτωση της φαν Χέμεσσεν, που είχε ως δάσκαλο τον πατέρα της, Γιαν Σάντερς φαν Χέμεσσεν, διακεκριμένου μανιεριστή ζωγράφου στην Αμβέρσα, ο οποίος είχε σπουδάσει στην Ιταλία. Η Καταρίνα έγινε το πρώτο θηλυκό μέλος στη Συντεχνία του Αγίου Λουκά και είχε τρεις μαθητές όπου ο πατέρας της ήταν κοσμήτορας.
Αν παρατηρήσει κανείς τα έργα της θα δει οτί προσδίδει σε πρόσωπα των σκηνικών της κάποια δικά της χαρακτηριστικά ως προς τα ζυγωματικά του προσώπου της.
 |
| Catharina van Hemessen, Ανάπαυση κατά τη φυγή προς την Αίγυπτο, περ. 1550 |
Η φαν Χέμεσσεν έγινε επιτυχημένη ζωγράφος. Απέκτησε σημαντικό προστάτη στο πρόσωπο της Μαρίας της Αυστριακής (1505 - 1558), η οποία ήταν αντιβασίλισσα στις Κάτω Χώρες εν ονόματι του αδελφού της Καρόλου Κουίντου. Το 1554 η φαν Χέμεσσεν νυμφεύτηκε τον Κρίστιαν ντε Μόριεν (Christian de Morien), οργανίστα στον Ιερό Ναό της Παναγίας, του Καθεδρικού Ναού της Αμβέρσας, που εκείνη την εποχή ήταν πολύ σημαντική θέση. Το 1556, όταν η Μαρία παραιτήθηκε από το αξίωμά της και επέστρεψε στην Ισπανία, η Καταρίνα και ο σύζυγός της μετακόμισαν, ύστερα από πρόσκληση της προστάτιδάς τους, στην Ισπανία. Δυο χρόνια αργότερα η Μαρία απεβίωσε αλλά είχε προλάβει να δώσει στην Καταρίνα μια αξιόλογη δια βίου σύνταξη. Το ζευγάρι επέστρεψε στην Αμβέρσα, όπου καταγράφεται το 1661. Εκείνη την εποχή ήσαν άτεκνοι. Ο σύζυγος της Καταρίνα έλαβε διορισμό για να εργαστεί στο Σερτόχενμπος ('s-Hertogenbosch) και το ζευγάρι μετακόμισε εκεί περί το 1565.
Κατά τη διάρκεια του βίου της μνημονεύεται από δύο Ιταλούς βιογράφους καλλιτεχνών, τον Λοντοβίκο Γκουιτσιαρντίνι στην περιγραφή των Κάτω Χωρών του το 1567 και τον Τζόρτζιο Βαζάρι στο Vite του 1568.
Η Καταρίνα φαν Χέμεσσεν απεβίωσε μετά το 1587.
Πηγές
Smithsonian magazine
Wikipedia
Visitflanders
Obelisk art history
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου