Βικέντιος Μποκατσιάμπης, η αγάπη του για τη κερκυραϊκή φορεσιά και η νεανική μορφή που απαντάται συχνά στα έργα του.

 Γεννήθηκε στον Ποταμό Κέρκυρας και ήταν γόνος ευγενών γαλλικής καταγωγής (De Bocchaciampe) και επί Βουρβώνων κατείχε οικόσημο βαρωνείας. Ο ίδιος σπούδασε αρχικά στην Καλλιτεχνική Ακαδημία της Μασσαλίας, ενώ αργότερα πήγε στη Φλωρεντία και στη συνέχεια στη Ρώμη, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά. Το 1895 επέστρεψε στην Κέρκυρα, όπου παρέμεινε τέσσερα χρόνια και ίδρυσε καλλιτεχνική σχολή.

 Το 1899 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα διορίστηκε καθηγητής Σκιαγραφίας, Κοσμηματογραφίας και Προοπτικής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, μετά τον θάνατο του Βικέντιου Λάντσα, θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1928. Στη θέση αυτή παρέμεινε ως το 1928, ενώ παράλληλα δίδαξε στην Καλλιτεχνική Σχολή των Φιλοτέχνων. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη έλαβε μέρος σε πολλές καλλιτεχνικές διοργανώσεις, ενώ στην Ελλάδα οργάνωνε κάθε χρόνο ατομική έκθεση στο εργαστήριό του. ‘Ελαβε επίσης μέρος στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού το 1900, στις Διεθνείς των Αθηνών το 1903 και της Ρώμης το 1911, στην Ελληνογαλλική του Ζαππείου το 1918, καθώς και στις εκθέσεις του Παρνασού και του Ζαππείου από το 1902 ως το 1926.

Από την περίοδο της Ενετοκρατίας, οι επιρροές στο ντύσιμο των Κερκυραίων είναι πολλές. Οι γυναικείες φορεσιές χωρίζονται ανάλογα με τη γεωγραφική τους περιοχή και σε καθημερινές, κυριακάτικες και νυφιάτικες. Οι φορεσιές αυτές ήταν κεντημένες από γυναίκες της οικογένειας. 

Κεφαλόδεσμοι, ό,τι πιο αντιπροσωπευτικό της γυναικείας κερκυραϊκής φορεσιάς, πάντα περίτεχνα και πάντα ταιριαστά με την κόμμωση. Η μπουστίνα με το λινό ύφασμα να σκεπάζει το στήθος  πάνω από το πουκάμισο. Το πεσελί που το φορούσαν ως συμπλήρωμα της γαμήλιας φορεσιάς  από βελούδο σε ζωντανά χρώματα, κεντημένο με χρυσή κλωστή, με πολυσύνθετα και εντυπωσιακά σχέδια. 

Τα περισσότερα απ’ αυτά τα κοσμήματα που συμπλήρωναν την ενδυμασία τα έφτιαχναν σπουδαίοι λαϊκοί Κερκυραίοι τεχνίτες ή τα αγόραζαν από τα ασημοχρυσοχοεία που διατηρούσαν Ηπειρώτες.

Υπάρχει μια γυναικεία νεαρή μορφή που έχει συγκαταλέξει σε αρκετά έργα του και αυτή είναι μια μελαχρινή έφηβη σε ανέμελες στιγμές στο ύφος των πορτραίτων της. Με καθημερινή και απλή φορεσιά στα περισσότερα. Δυστυχώς δεν υπάρχουν πληροφορίες για τη καταγωγή ή την σχέση που υπήρχε μεταξύ τους.

 Ο Μποκατσιάμπης συγκαταλέγεται ανάμεσα στους σημαντικότερους έλληνες υδατογράφους και, μαζί με τον Άγγελο Γιαλλινά, δημιούργησε μια παράδοση του είδους στα Επτάνησα. Σε πιο περιορισμένη κλίμακα χρησιμοποίησε επίσης το λάδι και το παστέλ, ασχολήθηκε δε αποκλειστικά σχεδόν με το τοπίο, ιδιαίτερα της Κέρκυρας και της Αθήνας, το οποίο απέδωσε με ποιητική διάθεση, προσδίδοντάς του ειδυλλιακό χαρακτήρα. Aπό τους σημαντικότερους εκπροσώπους της «Κερκυραϊκής Σχολής», που το έργο του ξεπέρασε τα στενά όρια του νησιού του. 

 copyright

 Έλενα Παπάζη

Η Κέρκυρα σε εικονογραφημένο χειρόγραφο ενός ιππότη περιηγητή του 1487

 Περιγραφή του ταξιδιού από την Κωνσταντία στην Ιερουσαλήμ  είναι ένα διάσημο, πλούσια εικονογραφημένο χειρόγραφο του 1487, το οποίο καταγράφει το προσκύνημα του Γερμανού ιππότη και ευγενή Konrad von Grünenberg (Κόνραντ φον Γκρούνενμπεργκ) στους Αγίους Τόπους.

Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε το 1486. Το έργο αυτό αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά και εντυπωσιακά δείγματα ταξιδιωτικής λογοτεχνίας του ύστερου Μεσαίωνα, κυρίως λόγω των εξαιρετικών, λεπτομερών σχεδίων και χαρτών του.

 Ο Konrad von Grünenberg ήταν ένας επιφανής πολίτης και ιππότης από την Κωνσταντία (Konstanz) της Γερμανίας, γνωστός επίσης και για το περίφημο εμβληματάριό του (Wappenbuch). Ξεκινώντας από την Κωνσταντία, διέσχισε τις Άλπεις προς τη Βενετία, από όπου επιβιβάστηκε σε πλοίο. Το θαλάσσιο ταξίδι τον έφερε κατά μήκος των ακτών της Αδριατικής και της Μεσογείου (με σταθμούς όπως η Κρήτη, η Κέρκυρα, η Κύπρος και η Ρόδος) μέχρι την Τελική γραμμή στη Γιάφα και, τελικά, στην Ιερουσαλήμ.

Η Εικονογράφηση: Το χειρόγραφο περιλαμβάνει μοναδικές έγχρωμες απεικονίσεις από μεσαιωνικές πόλεις, λιμάνια, πλοία, εξωτικά ζώα, καθώς και πανοραμικές όψεις της Ιερουσαλήμ και του Ναού της Αναστάσεως. 

Το αυθεντικό χειρόγραφο (Cod. St. Peter, pap. 32) φυλάσσεται στην Badische Landesbibliothek στην Καρλσρούη της Γερμανίας.

Μια χαλκογραφία του Νικόλαου Βεντούρα με το αρχοντικό Βαρουχα.

  Στη χαλκογραφία του Νικόλαου Βεντούρα, εικονίζεται η άποψη του αρχοντικού από το χωριό της Κορακιάνας. Το αρχοντικό βρίσκεται στο χωρίο Σκριπερό και διατηρείται ακόμη και σήμερα. Είναι ιδιαίτερα λιτή η απόδοση του τοπίου της Κέρκυρας. Ο καλλιτέχνης καταφέρνει να φέρει πιο κοντά το θέμα του με την εισαγωγή μιας κολώνας στη μέση του έργου που δίνει την προοπτική και την κλίμακα του εικονιζόμενου τοπίου. Η επιτυχημένη χρήση των στοιχείων προοπτικής είναι εμφανής στην κλίμακα των επιπέδων (πρώτου, δέντρα κτλ.)

  

Πηγές:

Εθνική πινακοθήκη

Copyright Έλενα Παπάζη

Η ζωγράφος Γιάννα Καποδίστρια Σούφη - Ιωάννα Μαβίλη

   Μια ενάρετη γυναίκα η Ιωάννα Καποδίστρια Σούφη-Μαβίλη ήταν ανηψιά του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδος και θεία του πρωθυπουργού Γ.Θεοτόκη, σύζυγος της ήταν ο Παύλος Μαβίλης, δικαστής στο επάγγελμα, ο οποίος έχαιρε της γενικής εκτίμησης για την ακεραιότητα και την αμεροληψία του καθώς και τις αυστηρές ηθικές αρχές του.

 Πεθερός της ήταν ο Λορέντσος Μαμπίλλυ ή Μπαλλενύ, Ισπανός, υπηρέτησε από τα 1803 μέχρι το 1812 γενικός πρόξενος της Ισπανίας στη Κέρκυρα, αποχωρόντας από το διπλωματικό προσκήνιο δε θέλησε να επιστρέψει στην Ισπανία, αλλά επέλεξε τη Κέρκυρα, πατρίδα της Ελληνίδας συζύγου του, για μόνιμη εγκατάσταση, ζητώντας και για τον ίδιο, επιτυχώς, την ιονίου υπηκοότητα.

Η πτέρυγα των κτιρίων λουτρουβιού, αμαξοστασίου-στάβλου των Καποδίστρια-Σούφη

 Η Ιωάννα είχε μεγαλώσει σε αγρόκτημα συναναστρεφόμενη με απλούς ανθρώπους του λαού. Η απλοϊκή τους γλώσσα και τα λαϊκά τους έθιμα ήρθαν να προστεθούν στα ευγενικά συναισθήματα της ψυχής της και να σχηματήσουν έναν υπέροχο χαρακτήρα γεμάτο αγάπη για τη πατρίδα. Στοιχεία που αργότερα μπόρεσε να τα μεταδωσει ακέραια στα αγαπημένα της παιδία. Ήταν μια ταλαντούχα και άξια ζωγράφος στη τεχνική της ελαιογραφίας.

Ο Γεώργιος Καποδίστριας Σούφης σε ζωγραφικό πίνακα καμβά, φιλοτεχνημένος από τη αδερφή του Ιωάννα Μαβίλη.

 Η Ιωάννα Μαβίλη απέκτησε δύο παιδιά, τον Λορέντσο Μαβίλη, γνωστό ποιητή και την Εσθήρ Μαβίλη.

 Η συμβολή της ως μητέρα επέδρασε καταλυτικά στα θεμέλια της μόρφωσης των δύο της τέκνων με εναρετότητα.

  Η περικοπή από αποστολή που ακολουθεί ανήκει στον Ηλία Πανταζόπουλο προς τη μητέρα του, στάλθηκε το 1883 από το Στρασβούργο, όπου φοιτούσε στο ίδιο πανεπιστήμιο με τον Λορέντσο , μας παρέχεται μια επιτυχής σκιαγραφία της Ιωάννας Μαβίλη :

<< Η μεγαλύτερη όμως ευχαρίστησίς μου είναι η συναναστροφήν μου με μιαν Ελληνίδα κυρία, η οποίαν ήλθεν εδώ να κάμει συντροφιά του υιου της, που σπουδάζει φιλολογίαν. Είναι η κυρία Μαβίλη, Κερκυραία το γένος Καποδίστρια, μια υψηλή και ωραία δέσποινα, με κορμοστασιά και κατανομή καρυάτιδος, ολίγον ψυχρά, αλλά πολύ ευγενικιά και καλοκάγαθη. Κάθε απόγευμα μετά το μάθημα εις το πανεπιστήμιο, πάω εις το σπίτι της και βγαίνομεν μαζι περίπατον δύο ώρες. Αφού δε επιστρέψουμεν εις το σπίτι μου παίζει συνήθως ολίγο πιάνο. Τη περασμένη εβδομάδα, όταν με είδε να έχω καταρροϋν, το οποίο δεν επρόσεχα, δεν ησύχαζεν εώς ότου με αναγκάσει να πέσω εις το κρεβάτι δια τρεις ημέρας, και έδωσεν εις την νοικοκυράν μου σαφείς οδηγίες πως να με περιποιηθή, όταν δε έγινα καλά, μου είπε να σου γράψω χαιρετίσματα και να τη συγχωρής, διότι, χωρίς να έχει τη τιμή να σε γνωρίζη, έλαβε το θάρρος να σε αντικαταστήση. Αυτά τα αρχοντικά λόγια μου έκαμαν τόση εντύπωσιν, ώστε να τα γράψω αυτολεξεί. >>

 Ο κλάδος των Σούφη πήρε την προσωνυμία από την επιγαμία του Zuan Καποδίστρια Σούφη (γενν. 1609) γόνου των αρχόντων της βαρονίας Vitturi του Βάτου με τη Μαρίνα Νικ. Midei γόνου των των αρχόντων της Βαρονίας Midei του Πέλεκα. Η Μαρίνα έφερε στη νέα της οικογένεια ως προίκα μέρος της βαρονίας Memo, που προερχόταν από τη προίκα της μητέρας της Geronima De 'Gotti (Δεληγότη) μαζί με το παρώνυμο (παρατσούκλι) Suffi (Σούφη), που άνηκε στον πατέρα της.

  Η οικογένεια Σούφη μετά από εφτά γενεές (Νικόλαος Zuan Σούφης γενν. 1624) είχε απογόνους : το Γερόλιμο, το Γεώργιο(1839-1909), τον Ανδρέα και την Ιωάννα. 

  Αυτοί οι γόνοι των Σούφηδων ήταν γεμάτοι ευαισθησία, ο Γεώργιος  στοργικός για όλη τη φαμίλια και ο Γερόλιμος ο αυστηρός στρατιωτικός που τον τίμησε ο γεροβασιλιάς Γεώργιος Α' με τη θέση του Αυλάρχη.

Ο Λορέντσος σε ένα γράμμα προς την αδερφή του από το μέτωπο του πολέμου αναφέρει :

<<...σε σκέφτομαι και εσένα και την μοναξιά σου και μου ξεσχίζεται η καρδιά, ξέρω πως άν με χάσεις, χάνεις το παν, ακόμα και αυτό που σου θυμίζει την καημένη μας τη μητέρα....>>

  Η Ιωάννα Καποδίστρια Σούφη ήταν σταθμός και για τα δύο της παιδία εκείνη που τους έμαθε τη γλώσσα του λαού. Με τα τραγούδια, τις παροιμίες, τις λαϊκές παραδόσεις και τα έθιμα του χωριού όπου έζησε φύτεψε μέσα στην ψυχή τους την αγάπη προς τον άνθρωπο και τη πατρίδα, την ομορφιά της φύσης, τους τις έκανε αδυναμίες  εσωτερικές, τις οποίες  ο εθνικός ποιητής θα υμνούσε αργότερα με το δικό του ποιητικό τρόπο και ταυτόχρονα γινεται ύμνος όλης της μεγαλοσύνης της γυναίκας που του μετέδωσε μια τόσο όμορφη, δίκαιη και δυνατή αγάπη.

Copyright Έλενα Παπάζη

Πηγές

Εγκυκλοπαίδεια Ήλιος

Κερκυραικές αρχοντικές αγροικίες, Καραμούτσου

Το Μυστικό δωμάτιο του Μιχαήλ Άγγελου στη Φλωρεντία

 

 Ενώ αναζητούσαν έναν νέο τρόπο εξόδου για τους τουρίστες, ο Dal Poggetto και οι συνάδελφοί του ανακάλυψαν μια πόρτα κρυμμένη κάτω από μια ντουλάπα κοντά στο New Sacristy, ένα θάλαμο σχεδιασμένο για να στεγάζει τους περίτεχνους τάφους των ηγεμόνων των Μεδίκων. Κάτω από την πόρτα της παγίδας, τα πέτρινα σκαλοπάτια οδήγησαν σε ένα επιμήκη δωμάτιο γεμάτο με άνθρακα που αρχικά φάνηκε να είναι λίγο περισσότερο από το χώρο αποθήκευσης. Όμως στους τοίχους, ο Dal Poggetto και οι συνάδελφοί του βρήκαν αυτό που πιστεύουν ότι είναι σχέδια ξυλάνθρακα και κιμωλία από το χέρι του διάσημου καλλιτέχνη Μιχαήλ Άγγελου. Ενώ το δωμάτιο είναι κλειστό για το κοινό για την προστασία του έργου τέχνης, στον φωτογράφο Paolo Woods National Geographic δόθηκε πρόσφατα σπάνια πρόσβαση για να συλλάβει το αξιοσημείωτο περιεχόμενό του.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC (LEFT) AND PHOTOGRAPH BY GETTY IMAGES (RIGHT)

  Υπό την καθοδήγηση του Dal Poggetto, οι ειδικοί πέρασαν εβδομάδες σχολαστικά αφαιρώντας το γύψο με νυστέρια. Καθώς η επίστρωση εξαφανίστηκε, εμφανίστηκαν δεκάδες σχέδια, πολλά από αυτά θυμίζουν τα σπουδαία έργα του Μιχαήλ Άγγελου - συμπεριλαμβανομένου ενός μαρμάρινου γλυπτού μιας ανθρώπινης μορφής που στολίζει τον τάφο του Giuliano de ’Medici στη Νέα Ιερά Μονή, το οποίο σχεδίασε ο ίδιος ο Μιχαήλ Άγγελος.

Monica Bietti, the current director of the Medici Chapels museum, examines the sketches on the chamber walls while holding a book of Michelangelo's work.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC

  Dal Poggetto κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο καλλιτέχνης καλύφθηκε μέσα στο θάλαμο για περίπου δύο μήνες το 1530 για να κρυφτεί από την οικογένεια Medici. Μια δημοφιλής εξέγερση έστειλε τους εξόριστους των ηγεμόνων των Μεδίκων στην πόλη το 1527, και παρά την προηγούμενη προστασία του έργου του, ο Μιχαήλ Άγγελος είχε προδώσει την οικογένεια, ευθυγραμμίζοντας τον εαυτό του με τους συναδέλφους της Φλωρεντίας ενάντια στην εξουσία τους. Με την επιστροφή τους στην εξουσία λίγα χρόνια αργότερα, η ζωή του καλλιτέχνη 55 ετών ήταν σε κίνδυνο. «Φυσικά, ο Μιχαήλ Άγγελος φοβόταν», λέει ο Μπίτι, «και αποφάσισε να μείνει στο δωμάτιο».

 Ο Μπιτίτι υποψιάζεται ότι ο Μιχαήλ Άγγελος πέρασε τις εβδομάδες του αποτιμώντας τη ζωή και την τέχνη του. Τα σχέδια στους τοίχους αντιπροσωπεύουν έργα που σκόπευε να τελειώσει, καθώς και αριστουργήματα που ολοκλήρωσε χρόνια νωρίτερα, λέει, συμπεριλαμβανομένης μιας λεπτομέρειας από το άγαλμα του Δαβίδ (τελείωσε το 1504) και φιγούρες από το παρεκκλήσι Sistine (που παρουσιάστηκε το 1512).

One rough sketch of a male form echoes a later chalk drawing of the Resurrection of Christ.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC (LEFT) AND PHOTOGRAPH COURTESY HER MAJESTY QUEEN ELIZABETH II, 2016 (RIGHT)

 Μετά την ανακάλυψη του 1975, μια εξέχουσα αναγεννησιακή καλλιτεχνική αρχή χαιρέτισε τη συλλογή σκίτσων ως ένα από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά ευρήματα του 20ού αιώνα. Αλλά ο William Wallace, ένας μελετητής του Μιχαήλ Αγγέλου στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις, είναι δύσπιστος.

One of the chamber sketches appears to be a mirror image of a drawing by Michelangelo showing Leda and the swan, a popular story from Greek mythology.

PHOTOGRAPH BY MONICA BIETTI (LEFT) AND PHOTOGRAPH BY ROYAL ACADEMY OF ARTS, LONDON; PHOTOGRAPHER: PRUDENCE CUMING ASSOCIATES LIMITED (RIGHT)

 Ο Γουάλας πιστεύει ότι ο Μιχαήλ Άγγελος ήταν πολύ εμφανής για να τρυπώσει στην αίθουσα του χαμηλότερου επιπέδου, και αντ 'αυτού θα είχε επιλέξει να παραληφθεί από έναν από τους άλλους προστάτες του. Υποψιάζεται επίσης ότι τα σχέδια ολοκληρώθηκαν νωρίτερα, κάποια στιγμή στη δεκαετία του 1520, όταν ο Μιχαήλ Άγγελος και οι πολλοί βοηθοί του θα έπαιρναν ανάπαυλα από την τοποθέτηση τούβλων και την κοπή μαρμάρου για τη Νέα Ιερά Αγία που χτίζουν παραπάνω.

This bearded visage appears among the sketches on one chamber wall.

The sketch looks like a face from the statue "Laocoön and His Sons," a work of ancient art that inspired Michelangelo.
PHOTOGRAPH BY ERIC VANDEVILLE, GAMMA-RAPHO, GETTY IMAGES

  Αρκετά από τα σχέδια μπορεί να είναι πρωτότυπα του Μιχαήλ Άγγελο, λέει ο Wallace, αλλά άλλα πιθανότατα ήταν απεικονίσεις εργαζομένων που ταξινομούσαν καλλιτεχνικά διλήμματα ή απλά διασκεδάζοντας κατά τη διάρκεια διαλειμμάτων. «Ο διαχωρισμός του ενός από τον άλλο είναι σχεδόν αδύνατος», λέει. Ωστόσο, προσθέτει ότι το μυστήριο του ποιος σχεδίασε τα σχέδια δεν αφαιρεί από την αξία τους ή τη σημασία της ανακάλυψης.

A disembodied limb on one chamber wall seems to be a reflection on the arm of Michelangelo's famed statue of David.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC

  Το δωμάτιο προκαλεί συναισθηματική απάντηση μεταξύ των θεατών που είναι αρκετά τυχεροί για να το δουν. Στέκεται μέσα στους τέσσερις τοίχους του, σκοτεινός φωτισμένος από ένα μικρό γωνιακό παράθυρο, είναι σαν να κοιτάζει κανείς στο μυαλό του Μιχαήλ Άγγελου, του οποίου η εκπληκτική τέχνη γεμίζει το κτίριο. «Είναι ένα άτομο που είχε απεριόριστη ικανότητα», λέει ο Wallace. «Έζησε 89 ετών και δεν σταμάτησε να γίνεται όλο και καλύτερος.»

One chamber wall bears these sketches of disembodied legs in various poses.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC

 

The outline of seated limbs seems to be a study for the statue of Giuliano de' Medici, which perches on the ruler's tomb in the New Sacristy above the hidden chamber.

PHOTOGRAPH BY LEEMAGE, CORBIS, GETTY IMAGES

  Ο Michelangelo Buonarotti, ο κύριος της ιταλικής Υψηλής Αναγέννησης, χαρίζει στον κόσμο μια εκπληκτική καλλιτεχνική κληρονομιά από τις τοιχογραφίες Sistine Chapel σε υπέροχα γλυπτά όπως τα Pietà, David, Moses και Laocoön .

  Ωστόσο, δεν έχουν ακούσει πολλοί άνθρωποι για το λεγόμενο "Secret Room".

The chamber drawing bears a striking resemblance to the central figure in this Michelangelo sketch for "The Fall of Phaeton."

PHOTOGRAPH COURTESY NATIONAL MUSEUM OF THE ACADEMIA GALLERIES OF VENICE

Η πτώση του Φαέθοντα, περ. 1533, μαύρη κιμωλία, 41,3×23,4 εκ. Βασιλική βιβλιοθήκη, Ουίντσορ.

  Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1530 ο Μιχαήλ Άγγελος ήταν «εκτός ραντάρ» για περίπου τρεις μήνες, χωρίς επίσημο ίχνος σχετικά με την καταγραφή του καλλιτέχνη.

  Ο Μιχαήλ Άγγελος ήταν στην πραγματικότητα κρυμμένος σε ένα μυστικό θάλαμο, κάτω από τα Παρεκκλήσια των Μεδίκων στη Βασιλική του Σ. Λορέντζο, κρυμμένος από τους Μεντίκους κατά την επιστροφή τους από την εξορία.

The rough outline of a human figure seems to soar across one wall of the chamber.

PHOTOGRAPH BY PAOLO WOODS, NATIONAL GEOGRAPHIC

Επάνω.Λεπτομέρεια από τη Δευτέρα Παρουσία (Τελική Κρίση). Ο Μιχαήλ έκανε τα πρώτα σχέδια το φθινόπωρο του 1535 και η νωπογραφία ολοκληρώθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1541.Κάτω.Λεπτομέρεια από το Προπατορικό Αμάρτημα.

  Ο καλλιτέχνης δεν έχασε το χρόνο του κρυμμένος στο μικρό δωμάτιο, το οποίο μετρά μόλις δύο με επτά μέτρα και είχε πρόσβαση μέσω μιας πόρτας παγίδας.

  Όταν τελικά ο Μιχαήλ Άγγελος ξαναεμφανίστηκε, του επιτράπηκε να ξαναρχίσει τη δουλειά στα μνημεία της οικογένειας, στο ίδιο παρεκκλήσι κάτω από το οποίο είχε περάσει το καλοκαίρι του κρυμμένο.

  Τις τελευταίες δεκαετίες, μόνο οι ειδικοί της τέχνης και οι περιστασιακοί τυχεροί επισκέπτες έχουν  πρόσβαση στο μικροσκοπικό κελί, ωστόσο τα τελευταία χρόνια υπήρξαν αρκετά καθυστερημένα σχέδια για το άνοιγμα του μυστικού χώρου στο κοινό.

  Ο Μιχαήλ Άγγελος πέθανε στη Ρώμη, στα μεγάλα γηρατειά του 88, το 1564. Θαφτεί στη Βασιλική του Ν. Κροτς, εκπληρώνοντας το τελευταίο αίτημα του πλοιάρχου να ταφεί στην αγαπημένη του Φλωρεντία.

Copyright Έλενα Παπάζη

Πηγές

National Geographic

Taschen

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΣΤΗ ΚΕΡΚΥΡΑ

 

Στις εκκλησίες, τα μοναστήρια, το μουσείο και τα παλιά αρχοντικά της Κέρκυρας έχει σωθεί ένα αξιόλογο σύνολο μεταβυζαντινών φορητών εικόνων, που κατά το μεγαλύτερο μέρος τους παραμένει ατελέστατα γνωστό. Ανάμεσα τους υπάρχουν έργα τα οποία αποτελούν αναθεματικές εικόνες. Εικόνες, δηλαδή, που έχουν παραγγελθεί σε ζωγράφους της εποχής ώστε να αφιερωθούν προς αγίους σε  μνήμη καταστάσεων, ψυχών ή σωτηρίας.

Η ΣΤΑΥΡΩΣΗ, ΜΕΣΑ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ, Ι.Ν. ΣΠΗΛΑΙΩΤΙΣΣΑΣ

Δίπλα στη βάση του σταυρού, που είναι στερεωμένος σε γυμνούς σχηματοποιημένους βράχους, στέκονται τρία ξανθόμαλλα παιδιά -δύο κορίτσια όρθια και ένα αγόρι γονατιστό- με τα χέρια υψωμένα δέονται προς τον Κύριο. Τα κορίτσια φορούν ενδυμασίες δυτικού τύπου δίχρωμα μαργαριτοκόσμητα ποδήρη φορέματα, με μανίκια φουσκωτά στους βραχίονες. Τα μαλλία τους είναι χτενισμένα σε πλεξίδες, δεμένες γύρω στο κεφάλι. Το αγόρι φοράει κι αυτό μακρύ φράγκικο φόρεμα με ταινία στη παρυφή και μακριά μανίκια, από τις άκρες των οποίων διακρίνονται τα στενά μανίκια εσωτερικού φορέματος. Πάνω από τα παιδιά είναι γραμμένη η επίκληση: 

ΜΝΗCΘΗΤΙ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΤΩΝ ΔΟΥΛΩΝ CΟΥ ΕΙΡΗΝΗC ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗC ΚΑΙ ΦΡΑΓΚΙCΚΟΥ.

Η παρουσία δωρητών στη σκηνή της Σταύρωσης, είναι μάλλον ασυνήθιστη στο Βυζάντιο, απαντά σε βυζαντινο-ιταλικά έργα. 

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ, 1653, ΜΟΝΗ Υ.Θ. ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΙΤΣΑΣ

Η εικόνα είναι χωρισμένη σε δύο ζώνες. Στην κάτω στενή ζώνη εικονίζεται το συμβάν που στάθηκε αφορμή για να φιλοτεχνηθεί η εικόνα. 

Το γεγονός αυτό εξιστορεί το έξης κείμενο που είναι γραμμένο στο δεξιό άκρο της κάτω ζώνης, πάνω σε λευκό βάθος: 

ΑΧΝΓ ´ ΙΑΝΝΟΥΑΡΙΟΥ Λ ΕΙΣ ΤΟ ΝΕΟ ΨΗΦΗΣΜΑ ΤΟΥ ΣΑΚΕΛΑΡΙΟΥ ΑΛΟΪΖΙΟΥ ΦΛΟΡΟΥ : ΕΣΚΑΣΕ ΤΟ ΜΑΣΚΟΥΛΩ ΕΝΠΡΟΣΘΕΝ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΕΣΚΩΤΟΣΕ ΚΑΙ ΕΤΕΡΟΥΣ ΕΛΑΒΩΣΕΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΣΚΩΤΟΣΕ ΤΗ ΡΑΛΙΑ, ΒΑΓΙΑ ΤΟΥ ΔΕΟΜΕΝΟΥ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΤΖΑΝΤΗΡΗ ΚΡΑΤΩΝΤΑΣ ΤΟΝ ΥΙΟΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΟ ΣΤΗΘΟΣ ΤΗΣ, ΟΝΟΜΑΤΙ ΜΑΡΚΟ ΟΣΤΙΣ ΔΙΑ ΠΡΕΣΒΙΩΝ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΕΜΙΝΕΝ ΑΒΛΑΒΗΣ.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗ, ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΛΟΥΚΙΑΝΟΥ, 1708 ΝΑΟΣ Υ.Θ ΣΠΗΛΑΙΩΤΙΣΣΑΣ.

Θέμα της εικόνας είναι η σωτηρία ενός αγοριού, του Σπυρίδωνος Βούλγαρη, που έπεσε από μεγάλο ύψος και σώθηκε πρεσβείαις του Αγίου Λουκιανού. Δεξιά εικονίζεται το σπίτι από το οποίο πέφτει ο μικρός Βούλγαρης και αριστερά ο ίδιος γονατιστός με τα χέρια ενωμένα μπροστά στον Άγιο Λουκιανό, ενώ το γεγονός αφηγήται το ακόλουθο στιχούργημα, γραμμένο χαμηλά μέσα σε μακρόστενο πλαίσιο: 

ΔΕΚΑΣ ΗΡΩΙΚΗ.

ΦΕΥ ΘΑΝΑΤΗΦΟΡΕΩ ΠΡΟΠΕΤΕΙΑΣ,ΘΥΡΙΔΟΣ ΕΚ ΤΕ ΠΑΙΣ ΩΣ ΑΠΡΟΣΕΧΗΣ, ΠΕΣΕΝ ΕΣ ΠΕΤΡΑΣ ΠΟΛΥΚΝΙΣΣΟΥΣ, ΚΑΛΑΜΩΝ, ΟΥ ΘΡΑΥΣΘΕΝΤΟΣ, ΕΡΕΙΣΑΣ ΩΝ ΑΝΑ ΘΑΡΣΕΙ, ΜΑΡΤΥΡ Δ´Ο ΧΡΙΣΤΟΥ, ΕΛΕΕΙ ΤΟΝ ΜΕΙΡΑΚΑ ΔΕΡΚΩΝ ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ, ΚΟΥΦΙΖΕΙ ΤΙΤΡΩΣΕΙΣ ΦΘΙΝΟΒΙΟΥΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙ ΠΕΠΤΩΤΟΣ ΡΙΜΦΑ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ ΑΦ ΥΨΟΥΣ. ΤΩ ΔΩΡΕΙΤΑΙ ΠΟΘΟΙΝΟΝ ΓΕΝΝΗΤΩΡΣΙ ΔΕ, ΒΙΟΝ ΤΡΕΙΣ ΟΔΥΝΗΡΑΣ ΑΜΕΡΑΣ ΑΥΤΑΡ ΤΡΕΙΣ ΜΕΤΑ ΝΥΚΤΑΣ, ΕΙΝ ΑΙΣ ΠΑΙΔΙΣΚΟΝ ΤΕ -13- ΚΑΤΕΙΧΕ ΗΔ ΑΙΣΘΗΣΕΟΣ ΗΔ -14- ΚΑΡΤΟΥΣ.

Το σπίτι από το οποίο πέφτει το αγόρι είναι ζωγραφισμένο με πολλές λεπτομέρειες. Διώροφο, με δίκληνη κεραμοσκεπή στέγη, κάτω από την οποία εξέχει χαρακτηριστικό γείσο, είναι επιχρισμένο με υπόφαιο κονίαμα. Στη μακρά πλευρά του υσογείου υπάρχουν τρεις δίφυλλες πόρτες με ορθογώνιο λίθινο πλαίσιο, από τις οποίες η αριστερή έχει μεγάλο σύρτη. Στον πρώτο όροφο ανοίγονται ορθογώνια παράθυρα πάλι με λίθινο πλαίσιο, με καφέ γρίλιες, Στα τζάμια των παραθύρων της στενής πλευράς σχηματίζονται κύκλοι. Στον τελευταίο όροφο τα παράθυρα είναι ίδιας κατασκευής, αλλά τετράγωνα, ανάμεσα τους είναι πακτωμένα φουρούσια, όπου είναι περασμένα καλάμια για το άπλωμα των ρούχων. Στο αριστερό παράθυρο φαίνεται το καλάμι που έσπασε, με αποτέλεσμα να βρεθεί το παιδί στο κενό. Άλλα φουρούσια συγκρατούν αριστερά μια τάβλα, όπου είναι τοποθετημένες γλάστρες. Στο δεξί παράθυρο της προσόψεως είναι στερεωμένο καφασωτό. Στον τελευταίο όροφο υψώνεται μεγάλη καπνοδόχος βενετικού τύπου, στη κορυφή της οποίας εξέχουν τρία αγγεία. Ο μικρός Σπυρίδων Βούλγαρης φορά άσπρο πουκάμισο, κόκκινο επενδύτη, πορτοκαλί παντελόνι, γαλάζιες κάλτσες και μαύρα παπούτσια με κόκκινα τακούνια.

MADONNA DELL ORTO, 1648 KΕΡΚΥΡΑ, ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ

Στη κάτω αριστερή γωνία ένας νέος άνδρας-αναθέτης- γονατιστός στρέφεται προς τη Θεοτόκο σταυρώνοντας τα χέρια. Δίπλα η αναθηματική επιγραφή  VOTO F.D´ (A)NNO 1648. Στα δεξιά στο ύψος του ώμου της παναγίας, είναι ζωγραφισμένη μια δικάταρτη γαλέρα με σημαίες, κουπιά και λευκά πανιά. Ο αφιερωτής, ιταλός καθολικός ζητεί από το ζωγράφο να φιλοτεχνήσει τη ΜADONNA DEL ORTO που είχε ενδεχομένως επικαλεστεί.

ΆΓΙΟΣ ΚΟΡΔΑΤΟΣ, 1708, ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΝΤΙΒΟΥΝΙΩΤΙΣΣΑΣ

Στο κάτω μακρόστενο διάχωρο ένα γκρίζο άλογο με κόκκινη σέλα καλπάζει δεξιά. Από τον αναβολέα κρέμεται η δεξιά μπότα του καβαλάρη, που έχει πέσει ανάσκελα, με τα χέρια απλωμένα. Φορά φράγκικο καστανό επενδύτη, κόκκινο παντελόνι και άσπρες κάλτσες και υποδήματα. Από τη μέση του κρέμεται το σπαθί του. Η περούκα του έχει πέσει πίσω, αφήνοντας ακάλυπτο το κουρεμένο κεφάλι του. Το γυμνό τοπίο ποικίλλουν τρία δέντρα και λίγα χόρτα.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΑΣΣΩΠΙΤΡΑ , 17ος ΑΙΩΝΑΣ , Ι.Ν. ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ

Η εικόνα είναι αφιέρωμα προς τη Παναγία τη Κασσωπίτρα του ναυτικού που μέτεσχε στη ναυμαχία, η οποία εικονίζεται στο κάτω διάχωρο.

Στο κάτω διάχωρο είναι ζωγραφισμένη η ναυμαχία ανάμεσα σε τουρκικά καράβια, που φέρουν κόκκινη σημαία με δύο λευκά μισοφέγγαρα, και σε χριστιανικό καράβι, στο κέντρο δεξιά, που έχει υψωμένη κόκκινη σημαία με σταυρό. Η φουρτουνιασμένη θάλασσα έχει πράσινο χρώμα. Κόκκινες λάμψεις βγαίνουν από τα στόμια των κανονιών. Ανάμεσα στα διάχωρα είναι γραμμένη με κόκκινο πάνω στο χρυσό βάθος η επιγραφή: 

δέησις του δούλου του Θεού Ευστάθιου Κουβαρά.

Θεόδωρου Πουλάκη. Θεοτόκος Βρεφοκρατούσα και θαύμα της Κασσωπίτρας, 1670 ,Κασσιόπη

Στο κάτω διάχωρο η Παναγία εγγίζει τα μάτια γονατιστού μεσόκοπου άντρα με καστανή γενειάδα, ντυμένου κόκκινο πουκάμισο και πράσινο παντελόνι, που σταυρώνει τα χέρια μπροστά στο στήθος. Πίσω υψώνεται μια τυπική μονόκλιτη επτανησιακή βασιλική με καμπαναριό, ενώ δεξιά εικονίζονται δύο πηγάδια μέσα σε κήπο και μισοερειπωμένο κάστρο σε βραχώδες ύψωμα. Τη σκηνή εξηγεί επιγραφή γραμμένη με κόκκινα κεφαλαία στην επάνω αριστερή γωνία : 

ΟΥΤΟC ΕΙΝΑΙ Ο CΤΕΦΑΝΟC ΔΟΥΛΟC ΘΕΟΥ ΔΙΑΒΟΛΗ Η ΔΙΚΑΙΟCΥΝΗ ΤΟΥC ΟΦΘΑΛΜΟΥC ΕΞΟΡΥΞΕ ΔΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥCΑC ΔΕ ΕΝ ΤΟ ΝΑΩ ΤΗC ΘΕΟΜΗΤΟΡΟC ΟΜΑΤΩΘΙ ΠΑΡΑΔΟΞΟC. 

Την εικόνα αφιέρωσε στο προσκύνημα της Κασσιώπης ο ίδιος ο ζωγράφος, σε ανάμνηση διασώσεως του από μεγάλη τρικυμία με τη βοήθεια της Κασσωπίτρας. Σχετική είναι η μικρογραμματική επιγραφή στη κάτω δεξιά γωνία.

ΘΕΟΔΩΡΗΣ ΠΟΥΛΑΚΗΣ ΔΙΑΠΛΕΩΝ ΚΛΥΔΩΝΙ ΧΑΛΕΠΩ ΠΕΡΙΠΕΠΤΩΚΕ ΠΡΟΣΚΑΛΕΣΑΜΕΝΟΣ ΔΕ ΤΗΣ ΘΕΟΜΗΤΟΡΟΣ ΤΗΣ ΚΑΖΟΠΙΤΡΑΣ ΤΗΝ ΒΟΗΘΕΙΑΝ ΕΥΡΕΝ ΑΥΤΗΝ ΤΑΧΥΝΗΝ ΑΝΤΙΛΗΨΙΝ ΔΙΟ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΕΝΕΚΑ ΤΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΙΔΙΑΙΣ ΧΕΡΣΙΝ ΕΠΟΙΗΣΕ ΜΑΙΩ. 

copyright Έλενα Παπάζη

To Αρχοντικό Γιαλλινά

 

   Ο Άγγελος Γιαλλινάς το 1821 έγινε αποδέκτης μιας μεγάλης κληρονομιάς στα 27 του χρόνια δοθείσα από τον Στάμο Χαλικιόπουλο του κλάδου των Κουαρτάνων (συμβ. Π. Πιέρη).

Οι Χαλικιόπουλοι ως Βυζαντινοί αξιωματούχοι είχαν λάβει τεράστιες εκτάσεις από την Ενετική διοίκηση, τις οποίες αύξησαν με σπουδαίες επιγαμίες.

 

 

Η αποδοχή σημειώθηκε στις 16.04.1821, αφορούσε κυρίως τα κτήματα του Καβαλουρίου με τ αρχοντικό. Η οικογένεια του Άγγελου Γιαλλινά έφερε έκτοτε την υποχρέωση να αποκαλείται Χαλικιόπουλου Αγοραστού Γιαλλινά και να φέρει τα όπλα της.  Εξαιτίας της κληρονομιάς αυτής οι Γιαλλιναίοι έγιναν αφάνταστα πλουσιότεροι.

 

 

 

Άποψη του αρχοντικού από την εξωτερική πλευρά ζωγραφισμένη από τον Άγγελο Γιαλλινα

 

 

  Ο Σερ Στάμος Χαλικιόπουλος υπήρξε από τους πρώτους Μεγαλόσταυρους Ιππότες του Τάγματος Αρχάγγελλου Μιχαήλ και Αγίου Γεωργίου (1818) 

 

Αίθουσα του Τάγματος Αρχαγγέλου Μιχαήλ και Αγίου Γεωργίου, στο ομώνυμο Ανάκτορο. Την αίθουσα κοσμούν τα πορτραίτα των πρώτων Μεγαλόσταυρων Κερκυραίων Ιπποτών δια χειρός του ζωγράφου Διονύσιου Βέγια.

 

 

 

  Στην έκθεση για τα 80 χρόνια μετά τον θάνατο του παρουσιάζονται έργα από το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής του μεγάλου δημιουργού ξεκινώντας από τα πρώτα βήματα και φτάνοντας έως την περίοδο της καλλιτεχνικής του ωριμότητας.

 

 

 

 

 

 

 

 

  Παράλληλα, προσωπικά του αντικείμενα, αλληλογραφία και μαρτυρίες σύγχρονων συνοδοιπόρων του και μαθητών του, θα φωτίσουν την ανθρώπινη πλευρά του καλλιτέχνη και δασκάλου, σκιαγραφώντας ταυτόχρονα μία εποχή κατά την οποία η Κέρκυρα υπήρξε το επίκεντρο πρωτοπόρων καλλιτεχνικών και πνευματικών αναζητήσεων.

 

 

 

 

 

  Στις 29 Σεπτεμβρίου η αγρέπαυλη του Άγγελου Γιαλλινά στο χωριό Καβαλούρι ανοίγει για πρώτη φορά προς το κοινό .Αφορμή υπήρξε η συμπλήρωση των 80 ετών από το θάνατό του και η μεγάλη αναδρομική έκθεση των έργων του. Στην διάρκεια των ομιλιών αναλύθηκε όχι μόνο η ζωή και το έργο του υδατογράφου αλλά και η ιστορία και οι θρύλοι της ζωής στο αρχοντικό.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ακολουθούν φωτογραφίες από την αρχοντική αγροικία του ζωγράφου στο χωριό Καβαλούρι

 

 

 

Τοιχογραφίες που απεικονίζουν αντικριστούς ιππότες ,σε δωμάτιο που χρησιμοποιούνταν σαν καθιστικό, στον όροφο του αρχοντικού

Στη δεξιά φωτογραφία, λεπτομέρεια από το τζάκι που βρίσκεται στον όροφο του κτιρίου. Στα αριστερά, λεπτομέρεια στα τζάμια του παραθύρου που φαίνεται να υπήρχε κάποιο είδος κολλητού σχεδίου κατά μήκος αυτού το οποίο δε διασώζεται πλέον.

 

 

Σχεδίασμα τοιχογραφίας του υπνοδωματίου στο πρώτο επίπεδο του αρχοντικού ,στα τελειώματα της κορυφής του περιγράμματος,  διασώζονται ακόμα οι γύψινες λεπτομέρειες.

 

 

 

 

 

 

Οικόσημο της οικογένειας Χαλικιόπουλου στη πρόσοψη του πύργου, Καβαλούρι.
Ο θυρεός των Χαλικιόπουλων δείχνει πύργο που προστατεύεται από δύο λιοντάρια ενώ πάνω από το πύργο στέκεται γοργόφτερο όρνιο.

 

 

 

 

copyright Έλενα Παπάζη



Βιβλιογραφία

ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΕΣ ΑΡΧΟΝΤΙΚΕΣ ΑΓΡΟΙΚΙΕΣ, ΚΑΡΑΜΟΥΤΣΟΣ
ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΗΛΙΟΣ
ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ, ΣΟΥΡΤΖΙΝΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ, ΕΛΕΝΑ ΠΑΠΑΖΗ-ΜΕΡΚΟΥΡΗ





ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΠΕΤΡΕΨΑΝ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΣΤΟΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟΥ