Φως από την Ανατολή: Αριστουργήματα από το Μουσείο Ikonen Recklinghausen

Οι εικόνες αυτής της έκθεσης, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες, αποτελούν σπάνιους θησαυρούς από το Μουσείο Ikonen Recklinghausen , τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη συλλογή ορθόδοξων εικόνων στη Δυτική Ευρώπη. Η έκθεση «Φως από την Ανατολή» ακολουθεί τους δίδυμους κλάδους της ελληνικής και σλαβικής αγιογραφίας από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 έως το ξέσπασμα της Ρωσικής Επανάστασης το 1917.

Χριστός Βασιλιάς των Βασιλέων, 17ος αιώνας, Ρωσία, Δανεισμένο από το Μουσείο Ikonen Recklinghausen

Αυτή η έκθεση μαρτυρά την πορεία των Ελλήνων και Ρώσων αγιογραφών απέναντι στην άνοδο και την πτώση των αυτοκρατοριών. Με την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας το 1453, η ελληνική και η σλαβική αγιογραφία είχαν εξελιχθεί σε ξεχωριστούς κλάδους στο δέντρο της ορθόδοξης εικονογραφίας, άλλοτε συνυφασμένες με κοινούς καλλιτέχνες και ορθόδοξη πίστη, άλλοτε χωρισμένες από πολέμους, κατακτήσεις, γούστα και τάσεις.

Ο Λουκάς ζωγραφίζει την Παναγία Οδηγήτρια, αρχές 15ου αιώνα, Κωνσταντινούπολη ή Κρήτη, Δανεισμένο από το Μουσείο Ikonen Recklinghausen

Πηγές

iconmuseum.org

Ο λάτρης του κρασιού που έγινε τέχνη

 Χρονολογούμενος γύρω στο 1595, ο Βάκχος φυλάσσεται σήμερα στην Πινακοθήκη Ουφίτσι της Φλωρεντίας. Παραγγέλθηκε από τον Καρδινάλιο ντελ Μόντε το έτος μετά την είσοδο του Καραβάτζιο στην αυλή του, κατά τη διάρκεια της παραγωγικής ρωμαϊκής του περιόδου.

Ο Βάκχος ήταν το πρώτο κλασικά εμπνευσμένο πορτρέτο του Καραβάτζιο . Ο νεαρός άνδρας, σε μια διακριτικά σεξουαλικοποιημένη πόζα, ξαπλώνει σε έναν ρωμαϊκό καναπέ ντυμένος με απλή κουρτίνα. Mε ένα στεφάνι από σταφύλια και αμπελόφυλλα στα μαλλιά. Με το αριστερό του χέρι προσφέρει στον θεατή ένα φαρδύ κύπελλο με κόκκινο κρασί. Η επιφάνεια του υγρού εξακολουθεί να κυματίζει από την κίνησή του. Το δεξί χέρι του άνδρα παίζει αδιάφορα με τη ζώνη του, η οποία συγκρατεί χαλαρά το ύφασμα του. Μπροστά από τον άνδρα βρίσκεται ένα καλάθι με ώριμα φρούτα και μια μεγάλη καράφα κρασί - το ίδιο κρασί που προσφέρει στο κύπελλο.

Ο Βάκχος ενσαρκώνει όλα τα κύρια χαρακτηριστικά του στυλ του Καραβάτζιο. Η δραματική χρήση του φωτός είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό των έργων του. Το φως είναι έντονο, η σκιά εμφατική, δημιουργώντας εντυπωσιακές και ζωντανές αντιθέσεις (κιαροσκούρο). Ένα άλλο χαρακτηριστικό του Καραβάτζιο ήταν ο τρόπος με τον οποίο συνδύαζε το ιερό και το καθημερινό. Συχνά απεικόνιζε ιερές μορφές με ταπεινά και συνηθισμένα χαρακτηριστικά. Εδώ ο Βάκχος, ο αρχαίος και σεβαστός θεός της ελληνικής μυθολογίας, παρουσιάζεται ως ένας καθημερινός νεαρός άνδρας. Θα μπορούσε να είναι ο Χριστός στον Μυστικό Δείπνο ή ένας απλός Ρωμαίος πολίτης. Ή ίσως ένας νεαρός κοινός άνθρωπος που εργάζεται στην ύπαιθρο (όπως αποκαλύπτεται από τη βρωμιά κάτω από τα νύχια του και το μαυρισμένο δέρμα του προσώπου και του λαιμού του).

Όποια και αν είναι η ερμηνεία του Βάκχου, η φιγούρα του εκφράζει εξαιρετική σωματικότητα . Ο νεαρός άνδρας είναι μυώδης αλλά όχι πολύ εύσωμος. Ποζάρει άνετα, με το στήθος του να φωτίζεται έντονα. Ο λαιμός του είναι ελαφρώς γερμένος. Η έκφραση του προσώπου του είναι ήρεμη, επιεικής, σχεδόν σκυθρωπή, αλλά και προκλητική.

Η έμφαση στη σωματικότητα στην τέχνη του Καραβάτζιο ήταν χαρακτηριστικό του ρεαλισμού του . Σε όλη τη ζωή και τα έργα του, ο καλλιτέχνης αρνήθηκε την εξιδανίκευση και προσπάθησε να παραμείνει πιστός στην παρατηρούμενη πραγματικότητα όσο το δυνατόν περισσότερο.

Η προσοχή στη λεπτομέρεια στον Βάκχο είναι εκπληκτική. Είναι παρούσα στα προαναφερθέντα βρώμικα νύχια. Στο υπερώριμο καλάθι με φρούτα που φαίνεται τόσο αληθινό που θέλεις να το αγγίξεις. Επιπλέον, υπάρχει στην αντανάκλαση του άντρα στην γυάλινη καράφα. Κάποιοι λένε ότι η αντανάκλαση είναι μια μικρο-αυτοπροσωπογραφία του ίδιου του Καραβάτζιο! Τελευταία, αλλά εξίσου σημαντικά, είναι οι λεπτομέρειες που είναι ζωγραφισμένες στο ποτήρι με το κόκκινο κρασί. Οι κυματισμοί στην επιφάνειά του. Οι μικροσκοπικές, μόλις αισθητές φυσαλίδες που υποδηλώνουν ότι το κρασί μόλις χύνεται ως προσφορά στον θεατή.

Πηγές

wineandotherstories

Χάλκινα αγάλματα των Μεδίκων αποκαταστάθηκαν στην παλιά τους δόξα στο Παρεκκλήσι των Πριγκιπάτων

 

  Δύο από τις πιο επιβλητικές μορφές στην κληρονομιά των Μεδίκων της Φλωρεντίας τραβούν ξανά την προσοχή στο Παρεκκλήσι των Πριγκιπάτων έπειτα από τέσσερις αιώνες . Με ύψος άνω των τριών μέτρων και ντυμένα με την τελετουργική λαμπρότητα της εξουσίας του μεγάλου δουκάτου, τα επιχρυσωμένα χάλκινα αγάλματα του Φερδινάνδου Α΄ και του Κόζιμο Β΄ των Μεδίκων έχουν υποβληθεί σε εργασίες συντήρησης και επιπρόσθετης συντήρησης στο Μουσείο των Μεδίκων .

 Το έργο έχει αποκαταστήσει τη διαύγεια στα γλυπτά, αφαιρώντας τη συσσωρευμένη σκόνη και τους ρύπους που είχαν θαμπώσει τις επιφάνειές τους και είχαν καλύψει τις ανεπαίσθητες παραλλαγές στο χρώμα και το φινίρισμα που τα διακρίνουν. 

 Ταυτόχρονα, μια νέα έκθεση λειψανοθηκών από την Κρύπτη των Μεδίκων έδωσε μια περαιτέρω διάσταση στο παρεκκλήσι, επανασυνδέοντας αυτά τα αντικείμενα δυναστικής λατρείας με το μνημειώδες σκηνικό που δημιουργήθηκε για να τιμήσει τη δυναστεία των Μεδίκων.

Πηγές 

Florentine

Ισχυρές βροχοπτώσεις διεισδύουν στο Ουφίτσι

 Μια καταιγίδα που σάρωσε τη Φλωρεντία την Πέμπτη προκάλεσε περισσότερα από 45 χιλιοστά βροχής σε μια ώρα , εγείροντας ανησυχίες για τα έργα τέχνης που φυλάσσονται μέσα στην Ουφίτσι . 

Η έντονη βροχόπτωση εισχώρησε στο μουσείο και έφτασε μέχρι τον φεγγίτη μιας γκαλερί που εκθέτει επτά πίνακες του 17ου αιώνα.Aνάμεσα στους πίνακες που βρίσκονται στην αίθουσα είναι και ο πασίγνωστος Βάκχος του Καραβάτζιο Μερίτζι που είναι εμπνευσμένος από τον θεό Διόνυσο της ελληνικής μυθολογίας. Ο πίνακας παρέμεινε άθικτος, προστατευμένος από μια γυάλινη προθήκη που τον προστάτευε από το νερό.

«Μετά τους απαραίτητους ελέγχους, δεν διαπιστώθηκε καμία ζημιά σε κανένα από τα έργα τέχνης», ανέφερε η Ουφίτσι σε ανακοίνωσή της. Η γκαλερί άνοιξε ξανά το πρωί της Παρασκευής.

Πηγές

Florentine

Έκθεση στη Φλωρεντία τιμά την ομορφιά της τέχνης που έχει διαλυθεί σε κομμάτια

 Η έκθεση στο Palazzo Strozzi, σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης στην Ουάσινγκτον, εστιάζει σε κατεστραμμένα έργα ηλικίας 4.500 ετών.

 Πρόκειται για μια ευρεία και εκλεκτική έκθεση που καλύπτει περισσότερα από 4.500 χρόνια παγκόσμιας ιστορίας, η οποία θα ανοίξει αυτόν τον μήνα στο Palazzo Strozzi στη Φλωρεντία πριν ταξιδέψει, σε ελαφρώς τροποποιημένη μορφή, στην Εθνική Έκθεση Γκαλερί στις αρχές του επόμενου έτους. Τα δύο ιδρύματα έχουν μοιραστεί προηγούμενα έργα, συμπεριλαμβανομένης μιας έκθεσης ελληνιστικών χάλκινων γλυπτών το 2015 και μιας έκθεσης αφιερωμένης στον Βερόκιο το 2019. Ο Arturo Galansino, διευθυντής του Palazzo Strozzi, λέει ότι το μουσείο επιλέχθηκε από την Εθνική Έκθεση Γκαλερί Γκαλάνσινο λόγω της ικανότητάς του να φιλοξενεί «πολύπλοκες, εξαιρετικά επιστημονικές εκθέσεις».

 Η έκθεση, την οποία επιμελήθηκαν ο Dickerson με τον Andrew Sears θα περιλαμβάνει 80 έργα, συμπεριλαμβανομένων αρχαίων αντικειμένων, μοντέρνων γλυπτών και σύγχρονων έργων. Ανάμεσά τους θα είναι μια χάλκινη κεφαλή του βουδιστή Μποντισάτβα Αβαλοκιτεσβάρα (γύρω στο 700-800 μ.Χ.), μια προτομή του Ιταλού δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι (1923) και ένα παστίς ενός αρχαίου γλυπτού του Francesco Vezzoli (2023).

 Ορισμένα έργα που εκτίθενται καταστράφηκαν λόγω εικονομαχίας, βανδαλισμού, πολέμων ή φυσικών καταστροφών, ενώ άλλα δημιουργήθηκαν από καλλιτέχνες ώστε να φαίνονται κατακερματισμένα. Ο Ντίκερσον ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πώς τα κατεστραμμένα έργα μπορούν μερικές φορές να προκαλέσουν μια ισχυρότερη συναισθηματική αντίδραση από τα άθικτα. Τα βλέπει ως φακό για να εξετάσουμε ευρύτερα ιστορικά και πολιτιστικά ερωτήματα, όπως γιατί οι άνθρωποι καταστρέφουν εικόνες και μνημεία και πώς ο κατακερματισμός έχει εμπνεύσει τους καλλιτέχνες.

 Η έκθεση θα περιλαμβάνει σημαντικά δάνεια από ιδρύματα σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου ενός θραύσματος δεξιού χεριού με ένα δείχνοντας δάχτυλο από τα Μουσεία του Καπιτωλίου της Ρώμης, που συνδέεται με τον Μέγα Κωνσταντίνο (αυτοκράτορα από το 313-324 μ.Χ.), το οποίο ο Dickerson περιγράφει ως «κανονικό θραύσμα». Περιλαμβάνει επίσης μια αρχαία μεσοαμερικανική φιγούρα (γύρω στο 150-250 μ.Χ.), δανεισμένη από το Εθνικό Μουσείο Ανθρωπολογίας του Μεξικού, η οποία πιστεύεται ότι έσπασε σκόπιμα κατά τη διάρκεια μιας τελετουργικής θανάτωσης.

Πηγές

The art newspaper

Βικέντιος Μποκατσιάμπης, η αγάπη του για τη κερκυραϊκή φορεσιά και η νεανική μορφή που απαντάται συχνά στα έργα του.

 Γεννήθηκε στον Ποταμό Κέρκυρας και ήταν γόνος ευγενών γαλλικής καταγωγής (De Bocchaciampe) και επί Βουρβώνων κατείχε οικόσημο βαρωνείας. Ο ίδιος σπούδασε αρχικά στην Καλλιτεχνική Ακαδημία της Μασσαλίας, ενώ αργότερα πήγε στη Φλωρεντία και στη συνέχεια στη Ρώμη, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά. Το 1895 επέστρεψε στην Κέρκυρα, όπου παρέμεινε τέσσερα χρόνια και ίδρυσε καλλιτεχνική σχολή.

 Το 1899 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα διορίστηκε καθηγητής Σκιαγραφίας, Κοσμηματογραφίας και Προοπτικής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, μετά τον θάνατο του Βικέντιου Λάντσα, θέση στην οποία παρέμεινε έως το 1928. Στη θέση αυτή παρέμεινε ως το 1928, ενώ παράλληλα δίδαξε στην Καλλιτεχνική Σχολή των Φιλοτέχνων. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη έλαβε μέρος σε πολλές καλλιτεχνικές διοργανώσεις, ενώ στην Ελλάδα οργάνωνε κάθε χρόνο ατομική έκθεση στο εργαστήριό του. ‘Ελαβε επίσης μέρος στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού το 1900, στις Διεθνείς των Αθηνών το 1903 και της Ρώμης το 1911, στην Ελληνογαλλική του Ζαππείου το 1918, καθώς και στις εκθέσεις του Παρνασού και του Ζαππείου από το 1902 ως το 1926.

Από την περίοδο της Ενετοκρατίας, οι επιρροές στο ντύσιμο των Κερκυραίων είναι πολλές. Οι γυναικείες φορεσιές χωρίζονται ανάλογα με τη γεωγραφική τους περιοχή και σε καθημερινές, κυριακάτικες και νυφιάτικες. Οι φορεσιές αυτές ήταν κεντημένες από γυναίκες της οικογένειας. 

Κεφαλόδεσμοι, ό,τι πιο αντιπροσωπευτικό της γυναικείας κερκυραϊκής φορεσιάς, πάντα περίτεχνα και πάντα ταιριαστά με την κόμμωση. Η μπουστίνα με το λινό ύφασμα να σκεπάζει το στήθος  πάνω από το πουκάμισο. Το πεσελί που το φορούσαν ως συμπλήρωμα της γαμήλιας φορεσιάς  από βελούδο σε ζωντανά χρώματα, κεντημένο με χρυσή κλωστή, με πολυσύνθετα και εντυπωσιακά σχέδια. 

Τα περισσότερα απ’ αυτά τα κοσμήματα που συμπλήρωναν την ενδυμασία τα έφτιαχναν σπουδαίοι λαϊκοί Κερκυραίοι τεχνίτες ή τα αγόραζαν από τα ασημοχρυσοχοεία που διατηρούσαν Ηπειρώτες.

Υπάρχει μια γυναικεία νεαρή μορφή που έχει συγκαταλέξει σε αρκετά έργα του και αυτή είναι μια μελαχρινή έφηβη σε ανέμελες στιγμές στο ύφος των πορτραίτων της. Με καθημερινή και απλή φορεσιά στα περισσότερα. Δυστυχώς δεν υπάρχουν πληροφορίες για τη καταγωγή ή την σχέση που υπήρχε μεταξύ τους.

 Ο Μποκατσιάμπης συγκαταλέγεται ανάμεσα στους σημαντικότερους έλληνες υδατογράφους και, μαζί με τον Άγγελο Γιαλλινά, δημιούργησε μια παράδοση του είδους στα Επτάνησα. Σε πιο περιορισμένη κλίμακα χρησιμοποίησε επίσης το λάδι και το παστέλ, ασχολήθηκε δε αποκλειστικά σχεδόν με το τοπίο, ιδιαίτερα της Κέρκυρας και της Αθήνας, το οποίο απέδωσε με ποιητική διάθεση, προσδίδοντάς του ειδυλλιακό χαρακτήρα. Aπό τους σημαντικότερους εκπροσώπους της «Κερκυραϊκής Σχολής», που το έργο του ξεπέρασε τα στενά όρια του νησιού του. 

 copyright

 Έλενα Παπάζη

Έκθεση 'Γυναίκες ζωγράφοι ανάμεσα στους προραφαηλιτικούς 1850-1914

 

Eleanor Fortescue-BrickdaleThe pale complexion of true love, 1899 Musée d’Orsay

Mια αναδρομική παρουσίαση περισσότερων από 40 γυναικών καλλιτεχνών που συνδέθηκαν με το κίνημα των Προραφαηλιτών, καταγράφοντας τη πορεία και τισ δημιουργηκές τους διαδρομές στη βικτωριανή εποχή.

Το κίνημα των Προραφαηλιτών γεννήθηκε στη Μεγάλη Βρετανία το 1848 από επτά ενθουσιώδεις νέους καλλιτέχνες που ίδρυσαν την «Αδελφότητα των Προραφαηλιτών». Η ομάδα αυτή σηματοδότησε την έναρξη μιας προσπάθειας εκσυγχρονισμού της βρετανικής τέχνης, μέσω της απόρριψης των πολιτισμικών προτύπων που προωθούσε η Βασιλική Ακαδημία. Όταν άρχισαν να εκθέτουν τα έργα τους στο Λονδίνο το 1849, η ονομασία τους τα έλεγε όλα: αναζητούσαν έμπνευση στην τέχνη που δημιουργήθηκε πριν από τον Ραφαήλ (1483–1520), μια μορφή που έχαιρε μεγάλης εκτίμησης από το κυρίαρχο ακαδημαϊκό γούστο.

Σύντομα ξέσπασαν αντιπαραθέσεις ανάμεσα στους υποστηρικτές και τους επικριτές της ομάδας. Καθ' όλη τη διάρκεια της βικτωριανής εποχής, το κίνημα των Προραφαηλιτών παρέμεινε αντικείμενο συζήτησης, προσέλκυσε νέους οπαδούς και προσαρμόστηκε στις μεταβαλλόμενες καλλιτεχνικές ευαισθησίες. Ο John Ruskin αναδείχθηκε στον σημαντικότερο υποστηρικτή του, ενώ ανάμεσα στις κεντρικές μορφές του συγκαταλέγονταν οι Dante Gabriel Rossetti, William Morris, Edward Burne-Jones, J. E. Millais και W. H. Hunt. Ωστόσο, πλάι στους άνδρες πρωταγωνιστές, υπήρξαν και αξιόλογες γυναίκες καλλιτέχνιδες που ασπάστηκαν το προραφαηλιτικό ιδεώδες. Μόνο με την άνοδο της φεμινιστικής έρευνας τη δεκαετία του 1980 άρχισαν οι γυναίκες καλλιτέχνιδες του κινήματος να λαμβάνουν την αναγνώριση που τους άξιζε. Η έκθεση που παρουσιάζει το Fundación Mapfre αποτελεί την πιο πρόσφατη εκδήλωση αυτής της επαναξιολόγησης, αναδεικνύοντας περισσότερες από σαράντα γυναίκες δημιουργούς που συνδέθηκαν με το κίνημα, όπως οι Elizabeth Siddal, Joanna Boyce, Julia Margaret Cameron, May Morris, Marie Spartali Stillman, Evelyn De Morgan και Eleanor Fortescue-Brickdale.

Η επιμελητική προσέγγιση της έκθεσης επιδιώκει επίσης να εξετάσει το κίνημα υπό ένα κοινωνικο-ιστορικό πρίσμα. Αναδεικνύει τις ποικίλες διαδρομές που αναγκάστηκαν να ακολουθήσουν οι γυναίκες καλλιτέχνιδες της εποχής στη δημιουργική τους πορεία. Η ποικιλία των τρόπων με τους οποίους ανταποκρίθηκαν στο κίνημα των Προραφαηλιτών προσφέρει μια νέα ευκαιρία να εκτιμήσουμε τις διαφορετικές όψεις της επίδρασης που άσκησε το κίνημα στη βικτωριανή τέχνη.

Πηγές

Fundation mapfre

Art history news

Η Κέρκυρα σε εικονογραφημένο χειρόγραφο ενός ιππότη περιηγητή του 1487

 Περιγραφή του ταξιδιού από την Κωνσταντία στην Ιερουσαλήμ  είναι ένα διάσημο, πλούσια εικονογραφημένο χειρόγραφο του 1487, το οποίο καταγράφει το προσκύνημα του Γερμανού ιππότη και ευγενή Konrad von Grünenberg (Κόνραντ φον Γκρούνενμπεργκ) στους Αγίους Τόπους.

Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε το 1486. Το έργο αυτό αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά και εντυπωσιακά δείγματα ταξιδιωτικής λογοτεχνίας του ύστερου Μεσαίωνα, κυρίως λόγω των εξαιρετικών, λεπτομερών σχεδίων και χαρτών του.

 Ο Konrad von Grünenberg ήταν ένας επιφανής πολίτης και ιππότης από την Κωνσταντία (Konstanz) της Γερμανίας, γνωστός επίσης και για το περίφημο εμβληματάριό του (Wappenbuch). Ξεκινώντας από την Κωνσταντία, διέσχισε τις Άλπεις προς τη Βενετία, από όπου επιβιβάστηκε σε πλοίο. Το θαλάσσιο ταξίδι τον έφερε κατά μήκος των ακτών της Αδριατικής και της Μεσογείου (με σταθμούς όπως η Κρήτη, η Κέρκυρα, η Κύπρος και η Ρόδος) μέχρι την Τελική γραμμή στη Γιάφα και, τελικά, στην Ιερουσαλήμ.

Η Εικονογράφηση: Το χειρόγραφο περιλαμβάνει μοναδικές έγχρωμες απεικονίσεις από μεσαιωνικές πόλεις, λιμάνια, πλοία, εξωτικά ζώα, καθώς και πανοραμικές όψεις της Ιερουσαλήμ και του Ναού της Αναστάσεως. 

Το αυθεντικό χειρόγραφο (Cod. St. Peter, pap. 32) φυλάσσεται στην Badische Landesbibliothek στην Καρλσρούη της Γερμανίας.